Mentionsy

Podcasty Krytyki Politycznej
Podcasty Krytyki Politycznej
23.02.2025 06:00

#1 Tania natura, czyli introdukcja | Michał Sutowski, prof. Ewa Bińczyk

Dlaczego to dzięki Kartezjuszowi możemy jeść nuggetsy z kurczaka? Czy kapitalizm zaczął się od maszyny parowej – a może od apetytu na słodycze? Kto płaci za wszystkie tanie rzeczy, które system nam oferuje? Jak ludzie zaczęli pochłaniać całą planetę – i którzy ludzie konkretnie? W pierwszym odcinku podcastu o świeżo wydanej książce Raja Patela i Jasona Moore’a „Historia świata w 7 tanich rzeczach” o tym wszystkim opowiada filozofka i socjolożka, prof. Ewa Bińczyk.

KILKA TANICH RZECZY

Kapitalizm to system wyjątkowo efektywny: potrafi zaprząc do produktywnej pracy nie tylko ludzi, ale i naturę. A żywność i energię czyni tanią, jak to tylko możliwe. Brzmi dobrze – dopóki nie doczytamy, że tanie w kapitalizmie jest również… życie, a produktem najlepiej symbolizującym ten system – nuggetsy z kurczaka, a nie żaden smartfon czy elektryczny SUV. Raj Patel i Jason Moore w książce „Historia świata w siedmiu tanich rzeczach” wyjaśniają, jakim kosztem – tanim dla systemu, drogim dla jego zasobów, czyli nas i całej natury – kręci się kapitalistyczny świat. A my w podcaście „Kilka tanich rzeczy” opisujemy, jak to się ma do warunków Polski i co z tym fantem zrobić.

Kup książkę na stronie Wydawnictwa Krytyki Politycznej. 

***
Prof. dr hab. Ewa Bińczyk zajmuje się współczesną filozofią nauki i techniki, studiami nad nauką i technologią, socjologią wiedzy naukowej i kontrowersjami w nauce. Obecnie prowadzi badania w zakresie retoryki środowiskowej, ekonomii ekologicznej, dewzrostu i problemu marazmu antropocenu. Jest autorką książek: Socjologia wiedzy w Biblii (Nomos 2003), Obraz, który nas zniewala (Universitas 2007), Technonauka w społeczeństwie ryzyka (UMK 2012), Epoka człowieka. Retoryka i marazm antropocenu (PWN 2018, tłum. na ros. 2022, tłum na ukr. 2023, 2019 nominacja do Nagrody im. Długosza, jedna z „20 książek do czytania w XXI wieku”, Lista Międzynarodowego Czytania akcji „Polityki” i Teatru Studio) oraz Uspołecznianie antropocenu. Ekowerwa i ekologizowanie ekonomii (UMK 2023). Członkini Komitetu Prognoz PAN, Rady Ekspertów Koalicji Klimatycznej i Rady Fundacji Edukacji Klimatycznej.

**
Podcast został zrealizowny dzięki wsparciu European Climate Foundation.

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 14 wyników dla "antropocen"

Ostatnio autorka książki Uspołecznianie antropocenu.

Oni zwracają uwagę na to, że tak naprawdę kurczak McNuggets powinien być ikoną, lepszą byłby ikoną antropocenu, niż hipersprawczość, o której pisali twórcy tego pojęcia, Shtermer i Krycen.

Skoro padło już kilka razy to słowo kapitalizm, to może wyjaśnijmy, bo pojęcie nie do końca intuicyjne, a na pewno nie tak bardzo rozpowszechnione w debacie publicznej, jak antropocen, czyli taka nazwa funkcjonująca już od kilkudziesięcioleci w debacie,

To znaczy, że antropocen to jest taka epoka, w której człowiek już nie tylko dostosowuje się do takich, powiedzmy,

potoczny ogląd rzeczywistości, że człowiek, tak jak inne istoty, jakoś tam dostosowuje się do środowiska, a twórcy koncepcji antropocenu mówią, nie, nie.

Antropocen to już jest taka epoka, w której ludzkość ten świat, warunki, w jakich funkcjonuje, przetwarza i to przetwarza je na poziomie makro, na poziomie planetarnym.

Ale co istotne, aha, dodajmy jeszcze, że naukowcy oczywiście spierają się, kiedy właściwie by ten antropocen, kiedy początek tego antropocenu, tego makrowpływu ludzkości można by wyznaczyć.

Ale Jason Moore i Raj Patel mówią, że antropocen to nie jest bardzo dobre i bardzo użyteczne pojęcie z punktu widzenia tego, co chcą nam przekazać.

No my tutaj, moim zdaniem, mamy bardzo zasadną taką krytykę eurocentryzmu, czy takiej supremacji cały czas naszych białych dyskursów w świecie takim centrum anglosaskim, gdzie akurat umieszczony jest science, bo z science wyszła ta propozycja, żeby mówić o antropocenie.

A ta książka mocno jeszcze kładzie na to nacisk, żeby nawet kiedy mówią o tym długim XVI wieku, jako początku antropocenu, czyli...

No i teraz, jeżeli chodzi o antropocen i kapitałocen, no ja pisałam o dyskursach, są różne dyskursy w debacie o antropocenie, bo nie tylko jest tam ten dyskurs przyrodoznawców, prawda, filozofowie dołączyli, historycy środowiska, mamy naprawdę cały czas tam bardzo dużo się dzieje, to wygląda dynamicznie i ten spór jest sporem retorycznym o te etykietki, czy kapitałocen, czy antropocen, natomiast dla Mura to jest spór poznawczy, on chce pokazać realnie,

W ogóle retoryka sterowalności jest także charakterystyczna dla narracji antropocenowych, bo one także

Jak wyobrazić sobie inny antropocen?

Profesor Ewa Bińczyk, autorka uspołeczniania Antropocenu, filozofka, socjolożka.