Mentionsy

Ówczesny rektor, pan Karaś, stwierdził, że trzeba odestreicherzyć uniwersytet.

Że brutalnie wyrzucono mu całe archiwum estreicherowskie, dosłownie na śmietnik.

Kiedyś Karol Estreicher miał podobno powiedzieć do Wiktora Zina.

Ja z kolei chciałem wiedzieć wszystko o Karolu Estreicherze, bo, jak trafnie zauważył malarz Zygmunt Król w liście do Estreichera, kiedy wolno było Estreicherom zajmować się Krakowem, wolno i Krakowiakom zajmować się Estreicherami.

Rzeczywiście, postawiłem sobie za cel poznanie życia i działalności Karola Estreichera młodszego.

Estreicher to postać, która od lat budziła i jak się okazuje w Krakowie budzi do dziś wiele emocji,

Barwy ochronne Karola Estreichera.

Tym razem spróbuję odpowiedzieć nie tyle o tym, kim był Karol Estreicher, ile o tym, kim się stał, jak się z nim pożegnano, a właściwie jak pożegnał go Uniwersytet Jagielloński.

Lata 70. poprzedniego wieku powinny być dla Karola Estreichera czasem zbierania laurów za życie pełne pracy naukowej i społecznej.

Dzięki nim możemy zajrzeć za kulisy, usłyszeć nieoficjalne zakulisowe rozmowy, a nawet fragment wykładów, które Karol Estreicher prowadził dla studentów.

Karol Estreicher nie zbiera tylko drzeworytów ludowych, ale zbiera i malowidła takie odpustowe typu...

Kulisy odejścia Karol Estreicher, Uniwersytet Jagielloński, Katarzyna Posłuszny, Artur Wójcik.

A po trzecie, jak sam mawiał, zamierzał odestreicherzyć uniwersytet, a więc zmarginalizować, pozbyć się z niego Karola Estreichera, który w oczach Karasia uasabiał burżuazję, inteligencki elitaryzm oraz przedwojenny etos uniwersytetu, zupełnie nie przystający do realiów kraju budującego socjalizm od przeszło trzech dekad.

Przypomnijmy jednak w tym miejscu, że Estreicher

Obywatel Estreicher nie miał już takiej pozycji i wpływów na uniwersytecie jakie posiadał kiedyś.

Dawne spory przestały mieć na znaczeniu, a przejawy jawnego lekceważenia Estreichera nasiliły się.

Sprawy służbowe zaczęto załatwiać z Estreicherem na telefon z rozkazu obywatela rektora.

Estreicher miał udostępnić kolegium Majus na spotkanie Karasia z egzekutywą Centralnego Komitetu Partii.

Estreicher miał udostępnić kolegium Majus na spotkanie Karasia z egzekutywą Centralnego Komitetu, które miało zostać uświetnione bigosem i parówkami z musztardą.

Między Karasiem a Estreicherem doszło do ostrej wymiany zdań przez telefon, z której to o dziwo Estreicher wyszedł zwycięsko.

Jak potem pisał Estreicher w swoim dzienniku, nie idzie o musztardę, kiełbasę, bigosik, o brak wszelkiej wytworności w przyjęciu.

Było więc jasne, że gdy Estreicher osiągnie wiek emerytalny dla profesorów, czyli 70 lat, zostanie, zgodnie z literą prawa, administracyjnie przeniesiony na emeryturę, co miało nastąpić we wrześniu 1976 roku.

Jednak prawdziwym upokorzeniem dla profesora Estreichera było powołanie przez rektora Karasia komisji złożonej z historyków sztuki UJ, której zadaniem miało być szczegółowa inwentaryzacja zbiorów gromadzonych w muzeum przed jego odejściem.

Sprawa do dziś budzi wątpliwości, bowiem po Krakowie krążyły plotki o kreatywnym wzbogacaniu zbiorów muzealnych przez Estreichera,

Faktem pozostaje, że Estreicher przez lata gromadził w muzeum liczne zabytki, nie zawsze troszcząc się o formalności i odpowiednie wpisy w księgach inwentarzowych.

Wieczne przechowanie na lepsze czasy, bowiem Estreicher nie ufał władzy komunistycznej, ale przez to pozostawił swoim następcom w muzeum niezły orzech do zgryzienia.

Do dziś nie brakuje głosów w Krakowie, że Estreicher tuż po otrzymaniu informacji o powołaniu komisji inwentaryzacyjnej miał zniszczyć istniejące księgi inwentarzowe.

Kulisy odestreicheryczne.

Uniwersytet utracił niezwykle cenne archiwum rodziny Estreicherów.

Bo Estreicherowie mają takie dwie podstawowe cechy charakteru.

A właściwie odejście Estreichera w takich okolicznościach było dla samego Karola grzebaniem w nie do końca zabliźnionej ranie.

Postawmy się na moment w sytuację Estreichera.

I pomimo kontrowersyjności Estreichera.

Collegium Maius było dla Karola Estreichera czymś znacznie więcej niż tylko muzeum.

Pozostała jeszcze kwestia następcy Estreichera w muzeum.

Rektor Karaś zdawał sobie sprawę, że nie może pominąć Estreichera w tej nominacji, jednak przez większość część roku 1976 unikał jasnych deklaracji, kluczył, posługiwał się niedomówieniami.

Tymczasem Estreicher z pomocą Wiktora Zina dotarł do Alicji Solskiej Jaroszewicz, żony ówczesnego premiera Piotra Jaroszewicza.

I darzyła wielkim szacunkiem zarówno samemu muzeum, jak i działalność Estreichera.

W listopadzie 1976 roku Estreicher udał się do Anina, gdzie pani premierowa obiecała pomoc.

Rektor Karaś musiał ustąpić i rozpocząć z nim negocjacje w sprawie kandydatury, którą sam Estreicher miał zaproponować.

Do objęcia dyrektor Estreicher przekonał Stanisława Waltosia, energicznego docenta prawa,

Można się zastanawiać, dlaczego przez wszystkie lata swojej działalności w Collegium Maius Karol Estreicher nie wychował sobie następcy, który naturalnie przejąłby po nim kierowanie muzeum.

Estreicher miał naturę niepokorną, a do tego głęboko dominującą, która przytłaczała otoczenie.

Z tego powodu Estreicher był wręcz traktowany jako osoba niezastąpiona.

A przypominam to wszystko w 120 rocznicę urodzin profesora Karola Estreichera.