Mentionsy

W Polsce oznaczało to zarazem powstanie niepodległego państwa.

Tarnów uchodzi za pierwsze niepodległe i słusznie, bo faktycznie w Tarnowie te działania podjęto i te działania zakończyły się powodzeniem najwcześniej ze wszystkich

Atmosfera w Tarnowie gęstniała, jeżeli tak można powiedzieć.

Przegłosować pewną uchwałę, która zabrzmiała mniej więcej w ten sposób, że Tarnów oddaje się pod władzę rządu państwowego, który był w Warszawie, to była rada regencyjna, której z kolei niespecjalnie chcieli uważać, nie uważali jej legioniści, czy w ogóle żołnierze związani z POW, z ruchem takim niepodległościowym.

No i jest 30 października i młodzi, młodzi de facto, tak trzeba powiedzieć, działacze niepodległościowi, Dziadosz, Styliński, zaczynają między sobą ustalać pewne naturalne kroki w tamtym czasie i zapadają decyzje, jak to zrobić.

Oni trochę nażywią, choć oczywiście mają zaplecze, bo trzeba pamiętać znowu, że wokół Tarnowa jest sporo ludności, młodych ludzi, także przeszkolonych już w POW, przeszkolonych

I tarnowianie, nie można powiedzieć, zaaresztowali Austriaków, po prostu odbyli z nimi męską rozmowę.

O tym właśnie powie dzisiaj profesor Ryszard Kaczmarek z Uniwersytetu Śląskiego, autor wielu książek historycznych także o tamtym czasie.

Ta powszechna radość, że się skończyły działania wojenne na froncie zachodnim, to jest to, co tutaj buduje nastroje społeczne.

Polacy dopiero tworzą właściwie to, co potem będzie bazą dla polskiego ruchu w czasie powstania plebiscytu.

I to jest też takie trochę symboliczne, bo to zapowiada już niedługo konflikt, który będzie dominował nad Górnym Śląskiem przez trzy lata.

I kwestia jeszcze jedna może ważna, mianowicie już powoli narasta niezadowolenie w kopalniach.

Niedługo wybuchnie strajk powszechny na początku grudnia 1918 roku, ale wyłącznie ekonomiczny.

Na poważnie to tutaj w środowiskach niemieckich partii politycznych rozważano takie niebezpieczeństwo.

Tutaj, jeżeli chodzi o miasta powiatowe, już nie mówiąc o taką metropolię, jaką były Katowice, no to były po prostu miasta niemieckie.

Mówimy tutaj, w Katowicach na Śląsku, to trzeba powiedzieć.

Trzeba było po pierwsze traktatu wersalskiego, potem plebiscytu, co najmniej trzech powstań śląskich, a szczególnie tego trzeciego, potem jeszcze decyzji aliantów, żeby dopiero tak naprawdę wiosną 1922 roku zapadła decyzja o tym, że właśnie w czerwcu i lipcu w wojska polskie wkroczono teren Górnego Śląska.

I takim symboliczną datą jest oczywiście 20 czerwca ze względu na wkroczenie Wojska Polskiego do Katowic, ale potem trwało to jeszcze prawie dwa tygodnie, ponieważ do poszczególnych miast powiatowych te wojska wkraczały w takich wyznaczonych etapach, a marszałek przyjechał dopiero miesiąc później.

Również w czasie powstań i plebiscytu, no ale też się świetnie składała z wybuchem, z datą wybuchu trzeciego powstania śląskiego, które wybuchło w nocy z 2 na 3 maja.

Po II wojnie światowej oczywiście sytuacja się zmieniła, ale już po PRL-u bym powiedział, a nie w okresie bezpośrednio powojennym.

Może ta odległość od morza powodowała, że

Ono było naprawdę powszechne każdego lata.

Tylko powiedzmy od razu tutaj, to nie było tak, że Józef Piłsudski tworzy wszystko na nowo.

Chociaż on zaczyna powoływać rząd wkrótce, ale struktury państwa istnieją.

No i wtedy z tych terenów z jednej strony okupowanych, a z drugiej strony tam zza kordonu już wracają masowo Polacy i to smutne miasto, gdzie nic się nie dzieje.

No bo mogą powstawać polskie teatry, polskie uczelnie, otwierane są wyższe uczelnie.

1916 rok to jest moment, kiedy i powstaje i Politechnika, i Uniwersytet, i Konserwatorium, wszystko polskie uczelnie, wyższe.

Też obiecują, że to powstanie to Królestwo Polskie, że powstanie państwo, w związku z czym też zaczyna się rodzić taki ruch polityczny, a przede wszystkim to, co jest najważniejsze, co jest istotą, co jest w ogóle całym tym mechanizmem napędowym, co sprawia, że też buduje się i życie kulturalne i buduje się krok po kroku Polska, to jest powstanie społeczeństwa obywatelskiego.

który wprowadza na wszystko kartki, ograniczenia u siebie, gdzie wyroby jakieś spożywcze zastępowane są masowo erzacami.

To akurat może zdrowe, ale je się z kory czy z czegoś tam i wyprodukuje się jakieś koszmarne rzeczy, które mają zastępować te tłuszcze, powiedzmy, czy cukier, jakieś wartościowe rzeczy,

Z tego powodu to Królestwo Polskie jest wykorzystywane jako takie zaplecze surowcowe.

Umiera z powodu zupełnie banalnego jakiegoś skaleczenia.

Zaczyna się jakaś strzelanina, raczej w powietrze.

Właśnie dzięki Piłsudskiemu, który potrafił rozmawiać z tymi powołanymi przez tych żołnierzy niemieckich, już zrewoltowanych, z żołnierzkimi radami wojskowymi, jakby wypracowali taki konsensus.

Byliśmy z tego powodu, aby przypomnieć tamte dni w Tarnowie, w Katowicach i na końcu w Warszawie.