Mentionsy

Histmag.org - łączy nas historia!
Histmag.org - łączy nas historia!
27.05.2025 00:00

Dawniej Polacy nosili dredy! Historia kołtuna

W pierwszej połowie XIX wieku na głowie u nawet co trzeciego mieszkańca wsi można było znaleźć uwity i sklejony węzeł włosów. Owe „polskie dredy” przez lata otoczone były niezwykłą aurą tajemnicy. Opowiadano, że ktoś po ich obcięciu utracił wzrok, inny dostał pomieszania zmysłów, trzeci zaś miał po miesiącu umrzeć… Równocześnie w największych miastach dawnej Rzeczpospolitej lekarze toczyli ożywione dysputy nad istotą zjawiska, spierając się o to, czy należy tę wyimaginowaną chorobę leczyć, czy też po prostu kołtuna ścinać. Marcin Winkowski, w oparciu o liczne źródła z epoki, przenosi czytelnika do dziewiętnastego wieku i przedstawia kompleksową analizę osobliwości, jaką był kołtun. Opowiada zarówno o ówczesnym stanie higieny i wiedzy lekarskiej, jak i życiu codziennym polskich chłopów – o zabobonach i przesądach, o znachorach i medycynie ludowej. Jakie argumenty przytaczali obrońcy „choroby kołtunowej”? Dlaczego wiara w jej istnienie utrzymywała się tak długo? Jak na przestrzeni dekad zmieniał się stosunek do kołtuna? Na te i inne pytania odpowiada najnowszy audiobook portalu Histmag.org, pozycja obowiązkowa dla wszystkich miłośników historii społecznej! Marcin Winkowski (ur. 1987) – absolwent Historii i Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych na Uniwersytecie Gdańskim. Miłośnik historii społecznej i gospodarczej, szczególnie zagadnień związanych z rozwojem cywilizacyjnym społeczeństw. Pomorzanin z urodzenia, gdańszczanin z wyboru. Wolne chwile najchętniej spędza z żoną i synem na podróżach małych i dużych, odkrywając miejsca znane i te warte poznania. Jeśli spodobał Ci się fragment, zamów audiobooka tutaj: https://sklep.histmag.org/produkt/marcin-winkowski-gdy-polacy-nosili-dredy-koltun-historia-prawdziwa-audiobook/ Książka dostępna także jako e-book: https://sklep.histmag.org/produkt/marcin-winkowski-gdy-polacy-nosili-dredy-koltun-historia-prawdziwa-e-book/

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 19 wyników dla "Kołtuna"

Głównie wśród kobiet formujących kołtuna na kształt peruki oraz u zwierząt, przeważnie koni i psów.

Także w przepisach prawnych mamy do czynienia z kołtunami.

Powstałe w XIX wieku towarzystwa lekarskie i naukowe również zajęły się tą kwestią, stawiając sobie za cel wyjaśnienie procesu powstawania kołtuna we włosach.

Taką definicję kołtuna znajdziemy w XIX-wiecznym słowniku Bogumiła Lindego.

Taki rodzaj kołtuna nazywany był też samcem.

Był on bowiem groźniejszy od kołtuna samicy, tworzącego jednolitą, zbitą masę włosów.

Przytaczano zasłyszane pogłoski, że ktoś po ścięciu kołtuna stracił wzrok, inny dostał pomieszania zmysłów, trzeci zaś po miesiącu zmarł.

Jeśli więc chłop należał do tych nielicznych, którzy odważyli się ogolić głowę, dalsze postępy choroby reumatycznej były dla postronnych niezaprzeczalnym świadectwem zemsty kołtuna.

Posiadanie kołtuna wpływało niekorzystnie na wiele aspektów życia, w tym na sferę intymną.

Kołtuna próbowano pozbyć się na wiele sposobów, jednak większość z nich prezentowało wysoki poziom irracjonalności.

Zostanie w nim poruszona kwestia kołtuna i jego postrzegania w społeczeństwie polskim, ze szczególnym uwzględnieniem stanu chłopskiego.

Następnie przystąpię do szczegółowej analizy zjawiska, przyglądając się dwóm aspektom, a mianowicie warunkom powstawania kołtuna oraz możliwościom jego obcięcia.

Przytoczę także krańcowe przypadki występowania kołtuna sięgające aż pierwszej połowy XX wieku.

Następnie prześledzę stanowiska lekarzy na temat polskich dredów w XVII i XVIII stuleciu, szczególną uwagę przywiązując do nielicznych medyków, którzy odrzucali patologiczność kołtuna.

Ewolucję poglądu na patologiczność kołtuna przedstawił Karol Marcinkowski w dziele pt.

Uwagi nad historią i naturą kołtuna ze względu na przyczyny i sposób leczenia tego fenomenu.

Publikacje trzech wyżej wymienionych autorów stanowiły podstawę źródłową do opisania stanowiska lekarzy, obrońców Kołtuna.

Następne publikacje o charakterze medycznym mające na celu negowanie patologiczności kołtuna ukazały się dopiero w drugiej połowie XIX wieku.

Krakowski lekarz zasłynął jako jeden z najzagorzalszych przeciwników kołtuna, czego świadectwo odnajdujemy we wspomnianej publikacji.