Mentionsy

Goście Dwójki
Goście Dwójki
13.09.2025 09:30

„Perspektywa poety. Cyganologia Jerzego Ficowskiego”

Najnowsza monografia poznańskiej badaczki Emilii Kledzik, poddaje krytycznej analizie dorobek Jerzego Ficowskiego. To owoc kilkunastu lat wnikliwych badań nad tekstami źródłowymi, publikacjami i archiwaliami, a zaskakujące wnioski, do których prowadzi, mogą otworzyć nowy rozdział w polskim dyskursie naukowym na temat kultury Romów. Z Emilią Kledzik rozmawia Małgorzata Nieciecka-Mac

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 31 wyników dla "Ficowski"

Cyganologia Jerzego Ficowskiego.

Cyganologia Jerzego Ficowskiego.

Źle wyliczyłam wiek Jerzego Ficowskiego w roku

Nie, ta książka od początku była planowana jako całość i myślę, że dzięki temu, że udało się ostatecznie odzyskać dostęp do rękopisów Bronisławy Wajs, papuż listów Bronisławy Wajs, papuż do Jerzego Ficowskiego,

Zależało mi na tym, żeby kompleksowo, całościowo omówić dorobek cyganologiczny Jerzego Ficowskiego i myślę, że oczywiście jest tak, że pewnie można byłoby zgłębiać różne obszary tej cyganologii bardziej, ale w takim ramowym kształcie jest to dzieło skończone.

To może być spotkanie interesujące nie tylko dla samych fascynatów, zainteresowanych twórczością Jerzego Ficowskiego, twórczością papuszy, czy też z puścizny po Romach, czy też jak pani nazywa ich w swojej książce, ludzie zwani cyganami.

Ma dosyć szeroką recepcję, muszę powiedzieć, i myślę, że to nie jest jakimś dużym zaskoczeniem ze względu na to, że mam wrażenie, że ten temat cyganologii Jerzego Ficowskiego czekał na opracowanie dobrych kilkanaście, jeśli nie kilkadziesiąt lat.

Tutaj mówiąc o cyganologii Jerzego Ficowskiego mamy na myśli jednak zjawisko historyczne i wiedzę, która należy już do historii, sposób konstruowania wiedzy, który także jest już sposobem historycznym.

A zatem używanie w tej książce określenia Romowie jako nazywanie tego konstruktu, o którym traktują prace cyganologiczne Jerzego Ficowskiego byłoby czymś, co w nauce nazywamy anachronizmem.

Upraszczając, kiedy mówimy o Jerzym Ficowskim, ale też o wcześniejszych cyganologach, no musimy sobie uświadomić, że nie do końca wiemy, kogo dany autor czy autorka, częściej byli to jednak autorzy mężczyźni, miał przed sobą kiedy, czy miał w wyobraźni, kiedy mówił, kiedy pisał o cyganach.

Jerzy Ficowski pisał o cyganach, pani postanowiła pisać więc o ludziach nazywanych cyganami.

Są tacy, którzy są przeciwni tego typu dekonstrukcji autorytetu cyganologicznego Jerzego Ficowskiego.

Gorzów Wielkopolski to rzeczywiście miejsce, w którym papuża spędziła kilkadziesiąt lat swojego życia, a także miejsce, gdzie dzisiaj w bibliotece można pójść, do tej biblioteki publicznej miejskiej w Gorzowie Wielkopolskim, zobaczyć rękopisy listów Bronisława I. z papuży do Jerzego Ficowskiego, zawierające pierwowzory jej wierszy.

Cyganologia Jerzego Ficowskiego.

Cyganologia Jerzego Ficowskiego.

Autorem tekstów tych piosenek był Jerzy Ficowski.

Są też inne zbiory pieśni, z których korzystał Jerzy Ficowski, które zwróciło moją uwagę.

Potem te lawiny komentarzy, w których pisano, że pani oczernia Jerzego Ficowskiego przykryła cała półka wspaniałych nagród, którymi obsypano pani książkę naukową, dodajmy, co ważne.

Ale chciałabym, żeby wybrzmiało to, że nie tylko Jerzy Ficowski ulegał takiej może nawet nie pokusie, ale że był po prostu człowiekiem żyjącym w swojej dekadzie, gdzie tak, a nie inaczej opisywano pewne zjawiska.

Ficowski nie był sam.

Nie był sam, ale też trzeba to podkreślić, że był pierwszy i w dużej mierze cyganologia w Polsce była teatrem jednego aktora, Jerzego Ficowskiego właśnie.

Ficowski jako pierwszy napisał taką prawdziwą monografię cyganologiczną, w której postanowił zebrać wszystkie te nitki, do tego jeszcze połączyć ją ze swoją największą pasją, czyli literaturą.

Ficowski był jednocześnie

I chcę powiedzieć, że zarzucano mi, że właśnie z taką lekkością krytykuję, czy wręcz nawet słyszałam, że potępiam to, co pisał Jerzy Ficowski.

To jest wiedza, którą Jerzy Ficowski zebrał w latach pięćdziesiątych, jest wiedzą z dzisiejszego punktu widzenia już historyczną, a także sposób zbierania tej wiedzy i model jej porządkowania,

To znaczy Ficowski był pierwszy w wielu kwestiach związanych z Romami, ale tak jak pani wspomniała, którą zapewne trzeba byłoby tutaj

Tutaj rzecz jest złożona o tyle, że Ficowski, jak wspomniałam, jak państwo słuchający z pewnością doskonale wiedzą, był poetą i także część swojej twórczości artystycznej, poetyckiej poświęcał ludziom nazywanym Cyganami, także redaktorem wierszy Bronisławy Wajs-Papuszy, znakomicie czuł ten warsztat poetycki.

Zupełnie inną kwestią jest to, jaka jest recepcja tej twórczości i jak często pomija się, czy pomijano w tej recepcji właśnie fakt, że książki Ficowskiego, czy jego refleksja nad kulturą cykańską jest refleksją popularnonaukową, mocno nasyconą także tym takim elementem mitycznym, legendotwórczym, czy właśnie po prostu literackim.

Jeśli gdzieś rozgraniczałam jedno od drugiego, to właśnie przede wszystkim w recepcji, skazując na to, w jakich czasem bardzo dziwnych źródłach pojawiają się informacje zaczerpnięte właśnie z monografii Jerzego Ficowskiego.

Tutaj taki przykład akurat może nie związany bezpośrednio z Ficowskim, ale w ogóle z tym takim sztafarzem cyganologicznym, który mocno wpływa na to, jak współcześnie pisze się o Romach.

Doktor habilitowana Emilia Kledzik, autorka przełomowej książki, jeżeli chodzi o wiedzę o Romach, Perspektywa poety, Cyganologia Jerzego Ficowskiego.