Mentionsy

Dziś w Rozmowach po zmroku porozmawiamy o Florianie Czarnyszewiczu, znakomitym pisarzu, którego wielu porównywało do Mickiewicza, Reymonta, Sienkiewicza.

Pretekstem do tej rozmowy jest pierwsza, niezwykle obszerna, 696 stron, biografia autora nadberezyńców, zatytułowana Florian Czarnyszewicz.

A więc niecały życiorys Czarnyszewicza.

Zostało państwu 11 lat z jego życia, z życia Czarnyszewicza.

Ja zająłem się Czarnyszewiczem dlatego, że po przeczytaniu wszystkich jego czterech powieści nie bardzo mogłem znaleźć jakichś informacji na temat jego życia, bo ich bardzo mało.

Panie Bartoszu, data urodzin Czarnyszewicza jest jednoznaczna, ale w obiegu była też data o 5 lat wcześniejsza.

Powinna wiedzieć, kiedy Czarnyszewicz się urodził, bo sam jej o tym napisał.

Na pewno Czarnyszewicz urodził się w 1900 roku.

Ci, co tam pozostali później po wyjeździe Czarnyszewicza, to też częściowo się przenieśli do innej miejscowości, no i tam trwali je, aż niektórzy z nich nie przetrwali niestety.

Co się dzieje z Czarnyszewiczem w tym czasie?

I Czarnyszewicz służył tam w tej policji.

Powstał taki twór państwowy pod nazwą Litwa Środkowa i to tam się znalazł Czarnyszewicz.

23 lipca 1924 roku Czarnyszewicz opuszcza Europę.

Nieźle, ale zwłaszcza raczej trochę w późniejszym okresie, wtedy jeszcze był na dorobku, więc tu na pewno Czarnyszewicz nie chciał żyć na jego garnuszku, no ale przede wszystkim wydaje się, że na przeszkodzie stanęło prawo amerykańskie, które właśnie wtedy się zmieniło, tam dwukrotnie, w 21 i 24 roku nastąpiły pewne zmiany, które ograniczały możliwość łatwego przyjazdu do Ameryki.

No właśnie, Czarnyszewicz jako działacz społeczny.

Z panem Bartoszem Bajkówem rozmawiamy o pierwszym tomie biografii Floriana Czarnyszewicza, której pan Bajków jest współautorem.

Czarnyszewicz miał możliwości utrzymywania z nimi jakiegoś kontaktu i co się z tą rodziną działo?

Nawet sam Czarnyszewicz w liście do Wańkowicza pisał, że pozwolono postawić polski kościół w Łączy, czyli w Kliczewie.

Proszę powiedzieć, kiedy Czarnyszewicz zaczął pisać nad Berezyńców i w jaki sposób doszło do wydania książki?

No ale Czarnyszewicz tam wysłał swoją córkę.

I sam Czarnyszewicz też w którymś tam z listów podawał, że to wszystko jest prawdziwe, ale właśnie tak trochę przetworzone, pozmieniane, czasami trochę jakoś skorygowane, może lekko upiększone, ale wszystko jest prawdą.

Także co dokładnie dotyczyło samego Czarnyszewicza,

Jest takie wrażenie, myślę, że ono się może brać stąd, że, nie wiem, on chyba nie przeczytał w całości tej powieści, bo tak jak niektórzy mówią, że świat siedzieli na tych, którzy albo o Czarnyszewiczu nie słyszeli, albo jak już przeczytali, no to są zachwyceni.

Ważne jest to, że tylu innych Czarnyszewiczem się zachwycało, czy Wańkowicz, czy Czapski, czy nawet Miłosz, chociaż on tak trochę ostrożnie, można powiedzieć.

No Pawlikowski to był jeden w ogóle z wielkich fanów Czarnyszewicza, chociaż głównie tylko właśnie w przypadku Nadberezyńców i potem jeszcze w przypadku ostatniej powieści, Łopcy znowu Szyszek, o której już za bardzo nie zdążył z Czarnyszewiczem porozmawiać, no bo ten

Rozprowadzana tak poprzez Głos Polski, czyli tą gazetę, która tam wychodziła, polską gazetę, która tam wychodziła w Argentynie, w środowisku, ale jednak Czarnyszewicz potem narzekał, że to nie spotka się z jakimś większym rozgłosem, ponieważ to był ten moment wojenny, gdzie zainteresowanie skupiało się właśnie na tym, co dzieje się, można powiedzieć, na frontach, a nie na historii, która dotyczyła okresu z I wojny światowej, czy tam tuż zaraz po.

Proszę powiedzieć, jak odbierali twórczość Czarnyszewicza Białorusini?

Czarnyszewicz tam próbował w różnych miejscach polemizować.

Tę drugą książkę Czarnyszewicz prawie w całości sam sfinansował, zadłużył się i już nie było takich opinii jednoznacznie pozytywnych o tej książce, bo Wańkowicz miał wątpliwości na przykład co do języka, Pawlikowski co do roli arystokracji.

No tak, ponieważ Czarnyszewicz miał jakąś taką wizję, że to będzie książka z taką tezą.

A proszę jeszcze powiedzieć, jakie były poglądy społeczne Czarnyszewicza?

Florian Czarnyszewicz, przez lata pisarz w Polsce kompletnie nieznany.

O pierwszym tomie biografii pisarza zatytułowanej Florian Czarnyszewicz.