Mentionsy

Agnieszka Rostropowicz, prezes zarządu Fundacji Filmowej What's Your Story, dyrektor Literackiego Festiwalu Filmowego Filmatura HAS 2025 i Aleksander Zalewski, dyrektor artystyczny tegoż festiwalu, są moimi gośćmi.

W ubiegłym roku taką postacią przewodnią był pisarz Hłasko, tym razem filmowiec Wojciech Jerzy Has.

W tym roku Has to się wydaje oczywiste, dlatego że po pierwsze mamy związek pomiędzy tymi dwoma panami, to znaczy oni

Od tego się zaczął w kinie Marek Hłasko i od tego się zaczął w fabularnym kinie pełnometrażowym Wojciech Jerzy Has.

Natomiast Wojciech Jerzy Has, który zrealizował 14 filmów fabularnych w ciągu swojego życia, czyli w sumie nie tak bardzo dużo, ale każdy robił z ogromnym, jak wiadomo, pietyzmem.

Do tego oczywiście mamy rok Hasa, w związku z 25. rocznicą śmierci i 100. rocznicą urodzin.

Chociaż wymyśliliśmy i Hłaskę i Hasa przed rokiem.

Has opierał się między innymi na, no wiadomo, lalce Prusa czy Potockiego o rękopisie znalezionym w Saragosie.

Ja myślę, że trzeba na to spojrzeć w ten sposób, że Has czerpał zewsząd, jeśli chodzi o literaturę.

Kolejny w roku Hasa po prostu przegląd filmów.

To jest dzień rocznicy śmierci Wojciecha Hasa.

Będą między innymi etiudy jego studentów wybrane, ale także będzie panel dyskusyjny poświęcony filmom, których Has nie zrealizował.

Udało nam się ustalić, że takich filmów, w sensie takich tekstów literackich, o których myślał Has, żeby z nich zrobić film, jest co najmniej drugie tyle, co tych filmów, które nakręcił.

Więc to jest bardzo ciekawy świat, to znaczy mam poczucie, że to jest taki, że tak powiem drugi Has, bardziej mglisty, mniej spełniony,

Ale to jest tylko jeden z wielu projektów Hasa, więc chcemy go poznać też od tej strony zapomnianej zupełnie.

I tym razem właśnie sięgnęliśmy po tekst, po nowelę filmową, którą Has napisał na podstawie Iwaszkiewicza, czyli po Czerwone Tarcze.

W ogóle to oczywiście ogromna gratka móc mieć znowu okazję zobaczenia filmów Wojciecha Jerzego Hasa na dużym, naprawdę dużym ekranie, bo w tym roku to będzie Kino Luna.

Zaczynamy po południu pewnie krótkimi filmami Hasa, tymi wczesnymi jeszcze przed debiutem.

Jest bardzo napiętych, ponieważ mniej więcej od godziny dwunastej do godziny dwudziestej trzeciej będziemy w kinie i będziemy gościć wielu znamienitych i aktorów i współpracowników Hasa.

Pójdziemy też trochę dalej, ponieważ też będziemy mówić o teatralnych adaptacjach tych tekstów, którymi Has nasraczył w swoich filmach.

No i mamy nadzieję, że rzeczywiście to taki skompensowany HAS w sześciu czy siedmiu dniach będzie gratką dla widzów.

Dla nas najważniejszym tematem jest związek filmu z literaturą, więc my będziemy się starali, oczywiście wprowadzając informacje widzom potrzebne w recepcji tych filmów, skupić na tym, jak Has adaptował.

Dlatego też każdą z rozmów związanych z projekcją każdego z dużych filmów Hasa, jak powiedziałem wcześniej, jest ich 14, będą prowadzić, znaczy takim przewodnikami będzie zawsze dwóch prowadzących.

I aktorzy Wojciecha Hasa.

No natomiast jeśli chodzi o ten wątek teatralny, po prostu pojawią się reżyserzy teatralni, którzy brali rzeczywiście na warsztat teksty, które również ekranizował Has.

No właśnie zastanawiałam się, czy to jest takie powinowactwo inspiracji, że po prostu to samo ich w literaturze zainteresowało, czy jednak film Hasa jest jakimś tutaj otwarciem takim, może nie to, że przewodnictwem adaptacyjnym, ale właśnie sugestią, że da się albo że można wywrzeć swój autorski stempel na danym dziele literackim, nie zabijając go jednocześnie.

Nie wyobrażam sobie, żeby przystępowali do pracy bez świadomości filmu Hasa, ponieważ to były dobre filmy.

Wydaje nam się, że to jest też szansa na odkrywanie także Hasa i tych tekstów, które brał na warsztat, no w jakiś współczesny sposób, szansa na odbicie tego w tym, jak zobaczyli to twórcy współcześnie.

To jest przedwojenna literatura, mocno już wydaje się zapomniana, a też Wspólny Pokój nie jest tym filmem Hasa, który powiedzmy w pierwszej trójce się znajduje, kiedy myśli o jego twórczości, a tutaj będzie szansa go przypomnieć, zobaczyć i właśnie posłuchać, co można jeszcze z tego filmu wyczytać.

Wojciecha Jerzego Hasa albo takie szczególnie inspirujące, bo to nie zawsze, prawda, ulubionosć nie zawsze musi tyczyć wyłącznie przyjemności i smaku.

Jest zupełnie innym filmem Hasa.

Ja też nie wiedziałam, że Czechowa akurat ekranizował Has.

Szyfry są filmem opowiadającym, wydawałoby się, o okupacji, ale tak naprawdę moim zdaniem one opowiadają o świecie, w którym Has żyje i o tym, że w tym świecie nie można mówić prawdy.

Jako jedyny być może, i być może to jeszcze robi Has w pętli, on mówi, mam zakneblowane usta, musicie czytać między wierszami.

Agnieszka Rostropowicz i Aleksander Zalewski, duet dyrektorski Festiwalu Filmatura.HAS 2025 w dwójce.