Mentionsy

W 2025 roku przypada setna rocznica śmierci Stefana Żeromskiego.

Pomny tego Sejm RP ogłosił ten rok rokiem Stefana Żeromskiego w stosownej uchwale, nazywając go jednym z naszych najwybitniejszych pisarzy.

Czy jednak Żeromski naprawdę pozostaje autorytetem literackim czy politycznym?

I zacząć chciałem od takiego pytania, które nam pomoże umiejscowić Żeromskiego w polskiej historii intelektualnej.

Ja mam, kiedy myślę o Żeromskim, inny hołd w głowie.

Wywiad rzekę Lidii Ciołkoszowej, postaci emblematycznej dla historii PPS-u z Andrzejem Friszkiem i tam Ciołkoszowa mówi o tym, że ma takie wspomnienie ze studiów polonistycznych, gdzie w domu studenckim wisiało takie ogłoszenie, rozmowa o Żeromskim muszą się kończyć o północy.

I wspomina o tym, że po roku 28 zdjęła z nadłóżka portret Piłsudskiego i powiesiła tam Żeromskiego jako autorytet nieprzymijający, niemożliwy do odrzucenia na żadnym etapie.

I chciałem zapytać, co sprawiło, że to właśnie Żeromski był dla tego pokolenia, już nawet nie inspiracją, ale prawodawcą, ale nauczycielem.

Otóż Żeromski jest tym, który, tym pisarzem, który

To, że Romski w to trafiał,

Co Żeromski daje tym ludziom?

Dlatego, że po pierwsze, to jak już powiedzieliśmy, powiedziałem, no tak, to znaczy Żeromski odnawia tradycję powstańczą.

Tak jak politycznie odnawiał Piłsudski, tak wcześniej odnawia ją Żeromski.

Ja mogę powiedzieć, nie wiem, czy Żeromski by tak powiedział, pewnie nie, ale za Brzozowskim można powiedzieć, że to ciągle

Tettmayer, Żeromski, Reymont, prawie wszyscy.

Będzie tezą prawdziwą czy przeszarżowaną w takim razie, że Żeromski jest wielką alternatywą wobec Sienkiewicza?

Nie w tym sensie, w którym pokolenie Żeromskiego chciałoby ją widzieć, prawda?

inteligent ze szkoły Żeromskiego nie podkreśla tego, co go oddziela od polskiego ludu, tylko przeciwnie, on wchodzi w ten lud, on się staje z nim jednością.

Żeromski nie miał.

To nie było wymyślone przez Żeromskiego.

Pomówiłbym jeszcze chwilę o tej dychotomii Żeromski-Sienkiewicz, bo ona się wydaje ciekawa z kilku powodów.

No właśnie, wasz Żeromski, który sławi waszych społeczników, waszych państwowców, waszych bojowców, jak gdyby skrojony po to, żeby trafić pod strzechy.

I mnie to wcale nie cieszy, chociaż w opozycji Sienkiewicz-Żeromski jestem zdecydowanie po stronie Żeromskiego.

Żeromski jest pisarzem rozdartym, skonfliktowanym, trudnym.

No to to są dzieje bohaterów Żeromskiego.