Mentionsy

Matko, udowodnij ZUS-owi, że nie jesteś oszustką.

Decyzję z ZUS dostałam zaraz po porodzie, w dniu, gdy wróciłam z Andkiem ze szpitala.

Anita każdą wolną chwilę poświęca na walkę z ZUS.

Groźne pismo zamiast zasiłku Anita nie jest jedyną pracującą matką, której ZUS obciął albo wstrzymał zasiłek.

Tymczasem zamiast zasiłku na koncie czeka na nią w domu groźnie brzmiące pismo od ZUS.

Dowiedziałam się z niego, że moje zatrudnienie uznali za pozorne i że moim celem było wyłudzenie świadczenia, że jestem oszustką, mówi Ela, lekarka weterynarii i mama siódemki dzieci.

Moim zdaniem ZUS robi to z premedytacją, mówi Katarzyna Nabożna-Motała, prawniczka z Zielonej Góry reprezentująca matki w podobnych sprawach.

Może ZUS liczy, że kobiety w trudnym dla siebie czasie nie będą miały siły, żeby zawalczyć o swoje.

Joanna Kawecka, prawniczka z Wrocławia, zajmująca się wyłącznie sprawami przeciwko ZUS.

Moja klientka jechała na porodówkę, kiedy zadzwonił pracownik ZUS, każąc jej przyjechać i złożyć dodatkowe wyjaśnienia.

Szybko zrozumiały, że z ZUS walczą setki kobiet pozbawionych należnego im wsparcia w okresie, w którym najbardziej go potrzebowały.

Próbując zrozumieć, jaka jest skala tej walki i przyczyny, rozmawiałam z matkami, prawniczkami, pracowniczkami i przedstawicielami ZUS.

ZUS odmówił Julii wypłaty zasiłku chorobowego, a później macierzyńskiego.

Dla ZUS-u okazało się to niewystarczające.

Zmiana pracy na kilka miesięcy przed zajściem w ciążę to tylko jeden z wielu sposobów, na jakie można podpaść ZUS-owi.

ZUS podejrzewa je, że już na etapie planowania ciąży myślały, żeby wyłudzić jak najwyższy zasiłek.

Rozmawiam z Dominiką, imię zmienione, która do niedawna pracowała w ZUS w powiatowym mieście na zachodzie Polski.

Chcesz powiedzieć, że jeśli komuś kumulują się traumy i choroby, to ZUS traktuje go mniej łaskawie?

Dominika tłumaczy, że ZUS podlega coraz większej automatyzacji.

Tak, ZUS szczyci się, że zatrudnia tak wiele kobiet.

Kontrola z ZUS-u murowana i niech pani się czasem nie przyznaje, że chciała mieć lepszy zasiłek.

No niestety, w ZUS nie jest to mile widziane.

Rzecznicy ZUS twierdzą, że niepotrzebnie się obawiałam.

ZUS ich nie informuje.

Więc kiedy niemowlak na chwilę zasypia, kobiety gromadzą materiały świadczące, że nie są oszustkami.

ZUS prosi je o maile, listy obecności, screeny z rozmów z pracodawcami, bilingi, SMS-y, umowy, kalendarze, opinie lekarza medycyny pracy i zaświadczenie ze szkolenia BHP, nagrania z monitoringu, dyplomy ze studiów, umowy z poprzednimi firmami, pliki robocze.

Zastanawiam się, czy w ZUS-ie mają oprogramowanie do otwierania plików w Adobe InDesign?

I jak matka może udowodnić ZUS-owi, że współtworzyła prezentację w PowerPoincie, skoro jednocześnie robiło to kilka osób?

Wystarczył mi jeden post na LinkedIn, żeby nawiązać kontakt z dziesięcioma prawniczkami i prawnikami reprezentującymi matki w walce z ZUS.

Wygrywam z ZUS w Twoim imieniu.

Walka z ZUS.

ZUS wstrzymał Ci zasiłek macierzyński, napisze odwołanie.

Od wielu lat zajmuję się sporami z ZUS dotyczącymi wstrzymania zasiłków chorobowych i macierzyńskich.

To nie jest przypadkowe nagromadzenie, ale trwały wzrost aktywności ZUS w tym obszarze, więc pytam przedstawicieli ZUS, skąd ich zdaniem tak wysoki popyt wśród matek na tak niszowe usługi prawnicze.

Odwołująca pracowała zdalnie i nie pojawiała się w biurze w celu motywacji pracowników, napisał ZUS w uzasadnieniu Roksany, specjalistki SEO.

Nawet jeśli matce uda się udowodnić, że rzeczywiście świadczyła pracę, ZUS często chwyta się kolejnych sposobów.

Czuję się jak totalna oszustka.

Tymczasem ZUS całkowicie pozbawił ją zasiłku.

Na jakiej podstawie ZUS stwierdził, że nie masz kompetencji do pracy w zarządzie spółki?

ZUS prosił mnie o przedstawienie kwalifikacji do sprzątania – mówi Aleksandra, a po niej wspina się Lilianna.

Aleksandra z mężem ze złości i bezsilności założyli facebookową grupę Matki kontra ZUS – umowa o pracę.

Do Matki kontra ZUS dołączyło już prawie 50 tysięcy użytkowników.

Pytam rzecznika ZUS.

ZUS analizuje w szczególności siatkę wynagrodzeń u danego pracodawcy, zakres obowiązków, kondycję finansową przedsiębiorcy, wykształcenie ubezpieczonej i kwalifikacje wymagane na danym stanowisku.

Wiem od matek, że ZUS próbuje różnych metod podważania zatrudnienia.

Jedna z moich klientek, będąca w ciąży, spędziła w siedzibie ZUS ponad 6,5 godziny, bez zapewnienia przerwy czy wody.

Prawniczki przyznają, że sądy coraz częściej stają po stronie matek, ale wciąż zdarza się, że na sali rozpraw i podczas postępowania ZUS padają pytania do kobiet, czy miały regularne miesiączki albo kiedy miały ostatnią.

Sąd na wniosek ZUS potrafi ściągnąć od lekarza kartę ciąży czy inne dokumenty, gdzie wszystko jest wpisane.

No właśnie nie, ale dla ZUS-u to kolejny argument, że działała z premedytacją.

Dla ZUS-u to było podejrzane.

Elka przyznaje, że za każdym razem, gdy próbowała załatwić coś w ZUS osobiście, spotykała się z miłą i wspierającą postawą urzędniczek.

Kiedy zadzwonił do ZUS, inspektorka powiedziała, że ma się wziąć za robotę i za utrzymanie rodziny.

To wtedy, jak mówi Magda, ZUS całkowicie wstrzymał jej zasiłek.

Wydawałoby się, że kiedy matka wygrywa z ZUS w sądzie, kończą się kłopoty.

ZUS, jak zgodnie twierdzą prawniczki, najczęściej się odwołuje.

Pytam rzecznika ZUS Karola Poznańskiego o przyczyny apelacji.

Dlaczego ZUS tak często się odwołuje?

ZUS nie ponosi żadnych konsekwencji takiego wydania decyzji.

ZUS w rozmowie ze mną utrzymuje, że wcale mu na walce z matkami nie zależy i ubolewa, że te idą do sądu.

Powtarzam to mamom walczącym z ZUS i prawniczkom.

Właśnie dostałam uzasadnienie ZUS-u w sprawie mojej klientki.

ZUS napisał w decyzji, że nie zapoznał się z tym linkiem, bo badanie dowodów w sieci internet wymagających dodatkowych czynności jest nieuzasadnione.

To bardzo ciekawe, bo kiedy trzeba skontrolować ubezpieczonych na L4, to jakoś ZUS jest w stanie wyśledzić na Facebooku ich zdjęcia ze ślubu czy z wakacji.

Rzeczywiście, jeszcze kilka lat temu ZUS kontrolował głównie matki, przedsiębiorczynie.

ZUS do tej pory prześwietla tamte sprawy, domagając się zwrotów nienależnie pobranych przez matki zasiłków.

Wiele z moich klientek na przykład po pięciu latach i dwóch ciążach dowiadywało się, że według ZUS jednak działalności nie prowadzą, a pobrane zasiłki są do zwrotu.

ZUS domaga się od niej zwrotu prawie 500 tysięcy złotych, w tym 180 tysięcy złotych odsetek.

Jedna z prawniczek wysyła mi rozmowę, którą jej klientka nagrała z pracowniczką ZUS.

Dominika, była pracowniczka ZUS, potwierdza.

Przepisy się zmieniły, ale ZUS dalej szuka oszczędności i dlatego wziął się za wszystkie matki, mówi Karolina Bury.

W ZUS-ie nie było litości.

Nie ma żadnej systemowej dyskryminacji matek – słyszę w biurze ZUS.

Rzecznik ZUS przytacza statystyki, według których ciężarne stanowią niewielki odsetek wszystkich kontrolowanych osób – od 1 do 0,2%.

Kontrole są potrzebne, bo przepisy sprzyjają wyłudzeniom, mówi Joanna Śliwińska, radca prawny, która przez kilka lat pracowała w ZUS.

Zastanawiam się, jak grube jest sito odpowiedzialności zbiorowej ZUS.

Rzecznik ZUS, może po prostu uznają nasze argumenty?

ZUS pozbawił mnie środków do życia po poronieniu, pisze Kamila w komentarzu na Facebooku.

Straciłam upragnione dziecko w Wigilię, gdy wszyscy świętowali Narodziny Jezusa.

Takich historii na naszej grupie jest mnóstwo, mówią Aleksandra i Adam, założyciele Matki kontra ZUS umowa o pracę.

Traktują ZUS jak inne państwowe instytucje.

ZUS prowadzi taką narrację, że matki to oszustki i niestety społeczeństwo też taką narrację zaczęło przyjmować.

My się same w tych procedurach gubiłyśmy, przyznaje Dominika, była pracowniczka ZUS.

Warto mieć to na uwadze, gdy ZUS nasze racjonalne i zgodne z prawem zachowania nazwie wyłudzeniem, wyrachowanym działaniem, instrumentalnym wykorzystaniem systemu, obejściem prawa poprzez świadome osiągnięcie korzyści kosztem innych ubezpieczonych.

W idealnym dla ZUS-u scenariuszu przyszła matka pracuje na umowie o pracę i nie zmienia pracy od kilku lat.

Co zatem może zrobić matka, która znalazła się na celowniku ZUS?

Prawniczki radzą nie bagatelizować pisma od ZUS, zwłaszcza jeśli ZUS wszczyna postępowanie wyjaśniające.

Z naszej strony można pobrać też bezpłatny poradnik dla matek, które obawiają się kontroli ZUS.

Fundacja Rodzic w Mieście i przedstawiciele ZUS spotkali się we wrześniu 2025 roku w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich.

ZUS obiecał m.in.

Przeniesienie na ZUS ciężaru udowodnienia przewinienia.

Nie może być tak, że zajście w ciążę albo zachorowanie w ciąży budzi podejrzenia, a matka traktowana jest jak potencjalna oszustka, mówi Bury.

Rodzic w mieście domaga się też od ZUS-u zapewnienia matkom na czas postępowania wyjaśniającego chociaż minimalnego zabezpieczenia finansowego.

– pytam rzecznika ZUS.

Biorąc pod uwagę statystyki z ZUS, doświadczenie prawniczek i liczbę osób aktywnych w facebookowych grupach, można zaryzykować stwierdzenie, że jednostkowych przypadków są tysiące.

Jaki zatem jest bezpieczny okres, kiedy można dokonać zmian w zatrudnieniu bez ryzyka kontroli ZUS?

Nie ma żadnego przepisu, który to reguluje, mówi Joanna Śliwińska, była radca prawny ZUS.

Wracam zatem do biura rzecznika ZUS.

Pytam o to jeszcze Dominikę, byłą pracownicę ZUS.

Dział reportażu OKO.press przedstawił audioreportaż na podstawie tekstu Adriany Hochmańskiej Matko, udowodnij ZUS-owi, że nie jesteś oszustką.