Mentionsy

Drugi Rzut OKA
Drugi Rzut OKA
12.05.2025 11:53

Czy da się uratować naukę w Polsce? Podcast Drugi Rzut Oka


Jesteśmy w momencie transformacji, między innymi ze względu na sytuację demograficzną. To nie czas na konserwowanie status quo w polskiej nauce, tylko jej głębokiej zmiany. „Rozwój badań naukowych jest kluczowy dla gospodarki, jeśli mamy ambicje, żeby Polska była więcej niż montownią” – mówi prof. Adam GendźwiłłPolska, choć chce inwestować w bezpieczeństwo, nadal ma niskie nakłady na naukę w porównaniu do wielu krajów Unii Europejskiej, ale też na przykład Korei Południowej czy Izraela.„Politycy są krótkowzroczni. Nauka jest często na końcu listy priorytetów rządu. A rozwój badań naukowych jest kluczowy dla gospodarki, jeśli mamy ambicje, żeby Polska była więcej niż montownią. Jeśli zwiększamy nakłady na obronność, trzeba myśleć nie tylko o kupowaniu uzbrojenia, ale też o rozwoju technologii w Polsce. Historyczne przykłady pokazują, że technologie mają podwójne zastosowanie: mają znaczenie militarne, pozwalają na rozwój badań podstawowych lub badań stosowanych do zastosowań cywilnych” – zauważa prof. Adam Gendźwiłł z Wydziału Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego, który często, w tym w OKO.press, przedstawia głos świata nauki w debacie o polityce naukowej w Polsce.Wyzwaniem pozostaje drenaż mózgów „Talenty odpływają z Polski, bo rynek pracy dla badaczy jest międzynarodowy, co najmniej europejski. Łatwo znaleźć pracę w sektorze badawczym za granicą. Dużo ludzi wyjeżdża i nie wraca. Nawet jeśli mają ambicje, żeby tworzyć zespoły w Polsce. Nie zawsze mają na to szansę, ponieważ, po pierwsze, finansowanie nauki jest za niskie, a po drugie, jest często źle adresowane, źle zorganizowane.”Dlaczego jest tak źle? Zdaniem prof. Gendźwiłła „Nie mamy jasnej wizji tego, dokąd zmierzamy i jaką rolę mają pełnić uniwersytety czy instytuty badawcze. Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie ma tej wizji, a to ono powinno odpowiadać za wyznaczanie strategicznych kierunków. W konsekwencji lokalne środowiska wyznaczają sobie cele, a akademicka samorządność i autonomia bywa zasłoną dymną.”„Politycy, którzy nie przychodzą z pewnym rozpoznaniem problemów, z którymi mają się mierzyć, są skazani na słuchanie wielu doradców i tworzenie kolejnych analiz, czyli po prostu granie na czas. A my tego czasu nie mamy”.Co wobec tego powinno się stać, żeby w polskiej nauce było lepiej? Z podcastu dowiecie się dlaczego: obok pracowników naukowych kluczowi są pracownicy administracyjni uczelni, Narodowe Centrum Nauki pomaga walczyć z feudalizmem i reformować warunki pracy w nauce, uczelnie muszą się reformować, także pod względem polityki zatrudniania, na przykład wprowadzając nowe mechanizmy łączenia dydaktyki z badaniami naukowymi, obok zwiększania publicznych nakładów na naukę i stwarzania lepszych warunków do pozyskiwania przez badaczy, którzy chcą pracować w Polsce, środków europejskich, również polski biznes i narodowe czempiony powinny zainwestować w naukę w Polsce.OKO.press finansowane jest głównie z darowizn Czytelników. Dzięki Tobie możemy pracować – śledzić, szukać, pytać, sprawdzać, opisywać, porównywać – i nie odpuszczać.👁‍🗨 Czytasz OKO? Wesprzyj OKO 👉 www.oko.press/wesprzyj/Fundacja Ośrodek Kontroli Obywatelskiej OKO92 1160 2202 0000 0003 0434 1595Bank Millenniumul. Madalińskiego 67B/3802-549 WarszawaDziękujemy!Wspierasz OKO.press comiesięczną darowizną? Dołącz do grupy Twoja OKOlica, gdzie porozmawiasz z innymi czytelnikami i czytelniczkami, będziesz mieć możliwość bezpośredniego kontaktu z osobami z redakcji i obejrzysz Polityczny PLUS, czyli dodatkowy materiał dostępny wyłącznie dla darczyń i darczyńców ➡ https://www.facebook.com/groups/750410339317905

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 9 wyników dla "NCN"

Dla mnie bliski jest przykład Danii, w której spędziłem dwa lata w ramach stypendiów, gdzie jest to kraj mniej więcej siedem razy mniejszy niż Polska, ale poza Państwową Agencją Finansującą Badania, czyli takim odpowiednikiem NCN-u, są tam potężne fundacje przemysłu.

Dla mnie bliski jest przykład Danii, w której spędziłem dwa lata w ramach stypendiów, gdzie jest to kraj mniej więcej 7 razy mniejszy niż Polska, ale poza Państwową Agencją Finansującą Badania, czyli takim odpowiednikiem NCN-u,

Rozmawialiśmy krótko o NCN-ie, o tym jak on przetransformował albo jest w trakcie transformacji krajobrazu polskiej nauki.

Tak, bo dodajmy, że NCN znaczną część swoich środków przeznacza na projekty, które są realizowane przez młodych badaczy, finansując przede wszystkim koszty ich zatrudnienia, czyli można powiedzieć tworząc nowe etaty tam, gdzie byłoby o nie ciężko albo gdzie byłyby znacznie mniej atrakcyjne i sprawiłyby, że ci ludzie szukaliby swoich szans poza Polską.

Więc NCN rzeczywiście zmienił sytuację wielu osób.

Ja wiem, że oczywiście jest wiele narzekań i pewnie część z nich słusznych na to, jakiej jakości są recenzje w tych postępowaniach NCN-owych.

One częściowo oczywiście też wynikają z tego, jakie mamy współczynniki sukcesu w konkursach NCN-u.

Natomiast przyznam szczerze, że jakość tego, jak działa NCN, moim zdaniem jest powyżej przeciętnej tego, jak działa w ogóle nauka w Polsce.

Moim zdaniem narzeka na nie mniej, bo ich selektywność jest znacznie mniejsza niż procedur w NCN-ie.