Mentionsy
Orki są niesamowite
Orki to jedyne dzikie zwierzęta, u których stwierdzono miażdżycę. Mają kulturę, język, dialekty i babcie, bez których młode mają pięciokrotnie mniejsze szanse na przeżycie. W tym filmie opowiadam o najbardziej fascynujących ssakach w oceanie – i o tym, dlaczego są znacznie bliższe ludziom, niż ktokolwiek podejrzewa.Orki (Orcinus orca) potrafią przeprowadzić echolokacyjne „USG" i rozróżnić gęstość tkanek ofiary. Ich biosonar jest tak precyzyjny, że pozwala im namierzyć konkretny gatunek łososia po kształcie pęcherza pławnego. Są jedynymi społecznymi ssakami poza człowiekiem, u których występuje menopauza – starsze samice pełnią rolę „babć", przekazując tradycje łowieckie kolejnym pokoleniom. Każda populacja ma własne techniki polowania, własny dialekt, a nawet własne zabawy. Różne ekotypy orek różnią się od siebie tak bardzo, że naukowcy rozważają podział na osobne gatunki.W tym odcinku dowiesz się między innymi:– jak orki zmywają foki z kier lodowych techniką wave wash,– dlaczego tylko 20 orek na świecie potrafi polować na plaży,– w jaki sposób orki potrafią w niecałe dwie minuty precyzyjnie obrabiać swoją zdobycz,– czemu rybożerne orki nie tkną foki, nawet gdy głodują,– jak działa ich niesamowity biosonar i czemu porównuje się go do aparatu USG,– co łączy orkę z 60-letnim człowiekiem z problemami z cholesterolem,– ile ekotypów orek żyje na świecie i czym się od siebie różnią.To pierwsza część – w drugiej części opowiem o relacjach społecznych, emocjach i mroczniejszej stronie orek.Wybrane źródła: 1. https://i0.wp.com/whalescientists.com/wp-content/uploads/2022/03/Lagenorhynchus_albirostris_-_skeleton-scaled.jpeg2. https://www.calacademy.org/blogs/birds-and-mammals-research/the-articulation-of-orca-o319-flipper-assembly3. https://www.ibtimes.co.uk/whales-are-killing-huge-great-white-sharks-harvesting-their-livers-near-south-africa-16207594. https://www.newsweek.com/orcas-killing-great-white-sharks-eating-livers-6070025. https://www.sciencephoto.com/media/711028/view/great-hammerhead-shark-skin-sem6. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S00219975183048457. https://www.fisheries.noaa.gov/feature-story/comparing-killer-whale-cuisine8. https://www.nature.com/articles/ncomms116939. https://royalsocietypublishing.org/doi/full/10.1098/rsos.23136810. https://www.bbcearth.com/news/the-loudest-voice-in-the-animal-kingdom11. https://www.cell.com/current-biology/fulltext/S0960-9822(25)00450-612. Foster, E. A., Franks, D. W., Mazzi, S., Darden, S. K., Balcomb, K. C., Ford, J. K. B., & Croft, D. P. (2012). Adaptive prolonged postreproductive life span in killer whales. Science, 337(6100), 1313–1313.
Szukaj w treści odcinka
Podczas kiedy u znakomitej większości ssaków samica jest istotna dla przetrwania gatunku tak długo, jak może rodzić dzieci, to u orek, podobnie jak u ludzi, nawet 1 trzecia życia przypada na okres, w którym nie może już mieć dzieci.
Zapraszam Was dzisiaj na pierwszą część fascynującej podróży po świecie orek, bo tak, będzie też część druga.
Przednie kończyny orek rozpłaszczyły się tworząc talerzowate płetwy, a poszczególne kości dłoni oddaliły się od siebie jakby rozpływając w chrząstce.
W zimnych wodach otaczających Antarktydę występuje populacja orek, która opanowała chyba najbardziej mroczną i działającą na wyobraźnię technikę zwaną wave wash.
Niewielkie stada orek w sposób niezwykle skoordynowany podpływają do ukrytej na krzelodowej foki swoim zsynchronizowanym ruchem wzbudzając sporą falę.
Drugi niesłychanie malowniczy sposób polowania dotyczy orek u wybrzeży Argentyny.
Z drugiej strony rybożerne populacje orek, których łowy odbywają się zwykle poza naszym widokiem, wypracowały równie imponujące, chociaż trudniejsze do obserwacji techniki polowania na ławice makreli i śledzi.
To jak niebywale dopracowana jest ich technika łowiecka obrazuje przykład rybożernej populacji orek z północno-wschodniej części Oceanu Spokojnego.
Pomimo, że duża część światowej populacji orek żywi się morskimi ssakami jak foki czy łuchatki, to lokalne populacje orek rybożernych od dziesiątek, a może nawet setek tysięcy lat nie tykają niczego większego
Tradycje łowieckie i pielęgnowanie rytuałów wpłynęły w sposób niezwykły na ewolucję społeczną orek.
Bardzo trudno jest ustalić ile na świecie jest orek, bo bardzo szybko się przemieszczają, ale obecnie przyjmuje się, że około 50 tysięcy.
A przez ostatnie 250-300 tysięcy lat małe grupki orek rozpieszchały się po oceanach, zajmując nowe tereny, utrwalając izolowaną pulę genową i kultywując społeczne dziedziczenie zwyczajów i zachowań.
I tym sposobem to widowiskowe wypływanie na piaszczystą plażę u wybrzeży Argentyny po to, żeby porwać młodego lwa morskiego potrafi obecnie wykonać tylko grupa około 20 orek na całym świecie.
Tymczasem tak samo wygląda to u orek.
To, że ekotypy orek różnią się od siebie wyglądem i wielkością to już wiemy, ale nie każdy ma świadomość, że również pojedyncze osobniki w obrębie jednej populacji, chociaż dla laika wyglądają identycznie, również mają stosunkowo łatwe do zauważenia różnice w wyglądzie i bardzo różne osobowości.
No i z tych badań okazuje się, że rozmowa dla orek jest równie ważna jak dla ludzi.
Wprawdzie wytyczne co do tego co można nazywać językiem są dość konkretne, to jednak komunikacja orek jest tak niebywale zaawansowana, że można się pokusić o lekkie nagięcie tej definicji.
Na rozmowy Orek składają się gwizdy, kliknięcia, piski i serie powtarzalnego, przeciągłego zawodzenia.
I w przeciwieństwie do zawodzenia humbaków, utwory Orek są bardziej dynamiczne i emocjonalne.
Ostatnio intensywnie badanym obszarem jest gramatyka języka Orek.
U zwierząt wiele zachowań powodowanych jest przez instynkt, a gotowe wzorce dostarczane są w genach, nie trzeba się ich uczyć od zera, ale u orek wygląda to zupełnie inaczej.
W 2025 roku ukazała się publikacja, w której opisano jak orki, znowu tylko z jednego konkretnego stada orek, z ekotypu Resident Whales, używają długich, sztywnych łodyg kelpów, czyli takich potężnych, morskich glonów,
U orek panuje matriarchat i występuje u nich najbardziej stabilna hierarchia stada spośród wszystkich społecznych kręgowców.
W stadach orek samce nigdy nie kojarzą się z samicami z własnego stada.
Sam poród łorek jest dość niesamowity, bo młode rodzi się zazwyczaj ogonem naprzód i natychmiast zostaje wypchnięte przez matkę albo inną doświadczoną samicę ze stada na powierzchnię, żeby zaczerpnąć pierwszy oddech.
No ale wracając do młodych orek, pierwsze oddechy są dla nich absolutnie kluczowe, dlatego kontrolę nad porodem sprawują wszystkie doświadczone samice ze stada.
Matki orek wspierają swoje młode przez całe życie, a jako że samice mają z zasady wyższą pozycję w stadzie, to samce potrzebują opieki mamuś bardziej i dłużej.
Śmierć matki ma bardzo poważne konsekwencje nawet dla dorosłych samców orek.
Ostatnie odcinki
-
Tajemnica diabła tasmańskiego
18.04.2026 10:36
-
BORELIOZA
12.04.2026 09:14
-
Koale to żart ewolucji
08.04.2026 08:12
-
Wracamy na Księżyc!
06.04.2026 08:12
-
Najbardziej fascynujący teleskop świata
21.03.2026 11:05
-
Orki są niesamowite
03.03.2026 09:34
-
Największa porażka NASA
02.03.2026 12:32
-
Pandy to żart ewolucji
08.02.2026 18:32
-
Najbardziej jadowite zwierzęta świata
01.02.2026 22:43
-
Co się dzieje, gdy człowiek zachoruje na wściek...
24.01.2026 12:34