Mentionsy

Iran to państwo, które budzi dziś skrajne emocje.

Współczesny Iran to historia największego religijnego holdingu świata.

Dzisiaj zgodnie z waszymi prośbami przeanalizujemy historię i gospodarkę Iranu, tak aby dowiedzieć się znacznie więcej na temat obecnego konfliktu.

Historia Iranu po II wojnie światowej.

W kontekście historycznym Iran w Polsce kojarzy się nam głównie ze słynnej ewakuacji armii generała Andersa podczas II wojny światowej.

To zresztą historyczna nazwa tej krainy, nadana przez starożytnych Greków, a nazwa Iran, czyli po prostu kraj Ariów, utrwaliła się dopiero w XX wieku.

Od początku minionego stulecia Iran był miejscem, gdzie ścierały się ze sobą wpływy niemieckie, rosyjskie i brytyjskie.

W każdym razie Brytyjczycy pozostali w Iranie do 1945, a Sowieci do 1946 roku.

Często miało to związek z zasobami ropy naftowej, która stanowi jedno z największych bogactw Iranu.

Kontrolowana przez Brytyjczyków Anglo-Iranian Oil Company oddawała Irańczykom zaledwie 30% wypracowanych dochodów.

Pahlavi zamiast bronić interesu Irańczyków wypłacił nawet odszkodowania za nacjonalizację Anglo-Iranian Oil Company.

To głośne wydarzenie ukształtowało charakter relacji między Iranem a Zachodem na kolejne dekady, zwłaszcza w przypadku relacji z Amerykanami.

Był to okres fundamentalnych zmian społecznych w Iranie.

W kraju prężnie działała policja polityczna SAVAK, która stanowiła zbrojne ramię prozachodniej rewolucji Iranu i regularnie infiltrowała własne społeczeństwo.

8 września wprowadzono w Iranie stan wojenny, a do grudnia stanęła niemal cała gospodarka.

W Iranie wciąż istnieją silne nastroje przeciwko amerykańskim interesom,

Wskutek rewolucji Pahlavi stracił władzę i narodziła się Islamska Republika Iranu.

Iran to kraj, gdzie ponad 99% ludności wyznaje szyicki islam.

Chcę tylko wyraźnie pokazać, że takie momenty jak konflikt w Iranie to kolejna chwila zachwiania kursów firm na całym świecie, a jeśli fundamenty są silne, jest też spora szansa na powrót w dawne okolice.

Gospodarka Iranu.

Ropa naftowa, podstawa bogactwa Iranu.

PKB Iranu z poziomu 4,2 miliardów dolarów w 1960 roku wzrosło aż do ponad 90 miliardów w 1979.

IMPERIUM IRANU

Zacznijmy od tego, że współczesny Iran jako republika islamska posiada duży udział państwa w gospodarce.

Ich kierownictwo i strategia są zwykle bezpośrednio kontrolowane przez najwyższego przywódcę, Irano.

Czyli syna uśmierconego najwyższego przywódcy Iranu i obecnego duchownego lidera kraju.

Populacja Iranu to już ponad 93 miliony obywateli.

Warto wziąć pod uwagę, że ostatnia największa zmiana w systemie międzynarodowych sankcji wobec Iranu miała miejsce we wrześniu 2025.

W transporcie i logistyce są to przede wszystkim zakazy korzystania z infrastruktury lotniczej i morskiej w Unii Europejskiej dla Iranu.

To jednak jedynie część sankcji na Iran, bo osobny rozdział zakazów wprowadziła Unia Europejska w związku z atakiem na Ukrainę, głównie w obszarze transferów finansowych, zamrożenia aktywów i zakazu podróżowania dla osób i podmiotów związanych z sektorem zbrojeniowym.

Gospodarka Iranu rzecz jasna w znaczącym stopniu opiera się o produkcję ropy naftowej, więc sankcje powodujące zmienność w eksporcie mają znaczący wpływ na dochody państwa.

Sam sektor jest dla Iranu wyjątkowo dochodowy.

Iran wciąż posiada sieć lojalnych odbiorców na świecie, a największym z nich są oczywiście Chiny.

Zatem dlaczego Iran wciąż nie upada, mimo licznych sankcji i prób jego osłabienia?

Iran posiada trzecie co do wielkości zasoby na globie, leżąc na około 12% wszystkich źródeł ropy.

Na koniec 2025 roku Iran był w pierwszej dziesiątce krajów wydobywających ten surowiec.

Ogółem Iran posiada 10% światowych rezerw ropy i 15% rezerw gazu.

Zatem można powiedzieć, że Iran śpi wręcz na węglowodorach i nic tego nie zmieni.

Jednak ze względu na skomplikowaną sytuację międzynarodową Iran nie zarabia na tym tyle, ile faktycznie mógłby z tego mieć.

Przemysł Iranu jeszcze w 2024 roku generował około 36,5% PKB.

To oznacza, że ponad połowa tego sektora opiera się w Iranie na wydobyciu i przetwórstwie ropy naftowej.

Iran posiada między innymi liczne bazy rakietowe, które zaopatrzył jego własny przemysł.

Poza tym trzeba pamiętać, że Iran zgodnie z obawami USA i Izraela pracuje od dawna nad bronią nuklearną, mimo ogromnej presji na tę programę.

Strategicznie opublikowany raport pojawił się w czasie narastających plotek o podejrzanej aktywności nuklearnej w Iranie, wywołanej dziwną serią tajemniczych trzęsień ziemi, które wstrząsały krajem przez cały styczeń.

W okresie zaostrzonych i wybuchowych napięć zarówno z USA jak i Izraelem, Iran szokująco doświadczył aż 99 trzęsień ziemi na swoim terytorium tylko między 10 a 16 stycznia, potwierdzają liczne raporty.

Ten sektor odpowiada za zatrudnienie ponad 14% siły roboczej Iranu,

IMPERIUM IRANU

I to właśnie dlatego Iran mógł stać się celem w geopolitycznej batalii pomiędzy Chinami a USA.

Na koniec 2024 Iran odnotował blisko 15 miliardów dolarów deficytu handlowego, czyli więcej kupował i sprowadzał do kraju niż sprzedawał.

Po co Iranowi takie zakupy?

Nic zatem dziwnego, że Iran ze swoim strategicznym położeniem, zasobami ropy i specyficznym ustrojem, nawet jak na kraje Bliskiego Wschodu, jest jednym z najbardziej zapalnych punktów na świecie.

Problemy współczesnego Iranu.

Nie da się ukryć, że obecnie Iran przechodzi przez trudny, a może nawet przełomowy okres w swojej historii.

Mieszkańców Iranu spotykają również różnego rodzaju represje, między innymi trwająca prawie cały styczeń blokada dostępu do internetu.

Mamy dużą siłę zmierzającą w kierunku Iranu.

Iran natychmiast odpowiedział na te wydarzenia zamknięciem ciśniny Ormus, a obecnie nawet jej zaminowaniem i atakami na prywatne tankowce.

Pytanie natomiast brzmi, czy USA i Izrael zdołają zdusić Iran gospodarczo i militarnie na tyle, aby zmusić go do kapitulacji?

Gorąco polecam poprzednie odcinki, chociażby ten o prawdziwych przyczynach wojny w Iranie, o tym dlaczego Amerykanie nie mogą wygrać tego starcia