Mentionsy
Czas odzyskany
Czas odzyskany
07.06.2026 04:00

Szekspir i polityka. Gość: prof. dr hab. Maciej Gdula

„Szekspir wiedział wszystko" – to chyba Allan Bloom tak orzekł i sformułowanie weszło do potocznego języka. A co to jest, to wszystko? Między innymi to, w jaki sposób uniknąć tragedii – nie osobistej, a ogólnospołecznej. W ten sposób w swej najnowszej książce o Szekspirze pisze prof. Maciej Gdula, socjolog, były poseł i były wiceminister nauki, badając mechanizmy, wedle których społeczeństwa, w których umieszczona jest akcja „Ryszarda III” czy „Miarki za miarkę”, znajdują się o krok od rozpadu.

Z Gdulą rozmawiam o Szekspirze i sztukach, które w „Jak uniknąć tragedii” analizuje, ale też o tych, o których milczy – przede wszystkim o „Hamlecie”, traktowanym tutaj jako opowieść o intelektualiście w świecie politycznym. Gdula też nim był, a występ w tym podcaście to pierwsza tak długa z nim rozmowa, od kiedy z Sejmem i ministerialnymi korytarzami się pożegnał. Czy każdy intelektualista, który do polityki wchodzi, jest skazany na taki los? Zapraszam do wysłuchania odcinka.

Podcastu „Czas odzyskany” możesz posłuchać na platformach Spotify, Apple Podcasts oraz YouTube.



This podcast uses the following third-party services for analysis:

Podtrac - https://analytics.podtrac.com/privacy-policy-gdrp

Szekspirowi Kaliban Ryszard III Juliusz Cezar Shakespeare Brutusa Kasiusza Gduli Szekspir William Shakespeare Cassiusz Calibana Shylockowi Szekspirze Włodzimierz Czarzasty

Rozdziały (12)

1. Introdukcja i omówienie Szekspira i polityki

Podcast zaczyna się omówieniem Szekspira i jego relacji z polityką, a także wprowadzania autora książki „Jak uniknąć tragedii? William Shakespeare i wyobraźnia etyczna”.

2. Definicja tragedii i analiza Juliusza Cezara

Rozmowa skupia się na definicji tragedii i analizie sztuki Juliusz Cezar, podkreślając, że śmierć nie zawsze jest tragiczna.

3. Analiza tragiczności w sztukach Szekspira

Profesor Gdula omawia różne formy tragiczności w sztukach Szekspira, w tym pragnienie władzy i rozpad sensu.

4. Ryszard III - analiza postaci i motywów

Rozmowa skupia się na analizie postaci Ryszarda III, jego pragnienia władzy i konfliktu z naturą, oraz na jego roli w tragiczności.

5. Różnice między polityką a moralnością

Analiza postaci Ryszarda III i jego podejścia do władzy, porównanie z polityką w kontekście polityków nieprawicowych i ich podejścia do administrowania społeczeństwem. Wyjaśnienie rolei więzi społecznych i moralności w polityce.

6. Szczegóły w Kupcu Weneckim

Analiza postaci i sytuacji w Kupcu Weneckim, w tym postaci Shylocka i Porcji, oraz ich rol w ukazaniu konsekwencji uniwersalnych reguł handlu na relacje międzyludzkie. Przykład sytuacji, w której politycy mogą wykorzystać uniwersalne normy do zemsty.

7. Rola intelektualistów w polityce

Profesor omawia rolę intelektualistów w polityce, analizując postacie z Wielkiego Kupca Weneckiego i Zimowej opowieści, podkreślając konflikty między myśleniem a działaniem.

8. Analiza postaci Prospero i Hamleta

Profesor kontynuuje analizę postaci z Szekspira, omawiając konflikty między nauką a polityką oraz skomplikowane relacje między różnymi grupami w społeczeństwie.

9. Konflikty w środowisku naukowym

Profesor opowiada o konfliktach w środowisku naukowym, szczególnie z Polską Akademią Nauk, i o zmianach wprowadzonych w system oceny czasopism.

10. Zmiany w ministerstwie edukacji

Profesor opisuje swoje doświadczenia jako wiceminister i zmiany wprowadzone w ministerstwie, w tym zmiany w systemie oceny czasopism i wzrost płac.

11. Analiza dyskursu w środowisku naukowym

Profesor analizuje dyskurs w środowisku naukowym, podkreślając brak głosu młodych naukowców podczas reformy PAN-u.

12. Rola intelektualistów w polityce i perspektywy przyszłych publikacji

Profesor opowiada o swoim doświadczeniu politycznym i planach przyszłych publikacji, w tym książce o Szekspire.

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 11 wyników dla "Kaliban"

Jest kwestia Kalibana.

Kaliban jest mieszkańcem tej wyspy.

I teraz Kaliban w którymś momencie rzuca się na Mirandę i chce ją zgwałcić.

Prospero zdominował, Kalibana... Biały kolonizator.

No dobra, tylko, że jak mówisz o Kalibanie, to też mówisz o kimś, kto trochę jest impregnowany na wszystko, co mógł mu Prospero dać.

W tym sensie Kaliban wypowiada wspaniałe stwierdzenie, że dobrze, że mnie nauczyłeś mowy, bo przynajmniej potrafię przyklinać.

Nie zgodziłbym się, że to jest takie wszystko wynaturzone, wykoślawione i postawione na głowie, bo rzeczywiście Kaliban jest istotą, która... I mówię istotą, bo on tam też nie jest jasne, czy jest człowiekiem i oczywiście to może być perspektywa Prospera i Mirandy.

I ta polityka powstrzymywania jest czymś, co cały czas Prospero robi wobec Kalibana.

Można powiedzieć, że Kaliban był pierwszy, ale różnica pomiędzy Prosperem a Trumpem jest taka, że Prospero jest wygnańcem, tak jak wygnańcem był Kaliban.

Kalibana i też w jakimś sensie wytrąca go z takiego życia naturalnego, takiego życia, które jest życiem trochę naiwnym, ale też takim przyrodniczym, można powiedzieć.

Bywa to tak pokazywane, że po prostu Kaliban musi zacząć żyć swoim własnym życiem w końcu.

Ostatnie odcinki