Mentionsy

Ernesta Zozunia-Squat.

Squatting bo o tym będzie mowa w audycji polega na zajmowaniu pustostanów przez osoby które nie są właścicielami nieruchomości i nie mają żadnego pozwolenia by tam zamieszkać.

Dzisiaj z moją gościnią, doktorą habilitowaną Anną Domaracką, socjolożką z Uniwersytetu Warszawskiego, spróbujemy odpowiedzieć na pytania, skąd się wzięły squaty, kto je tworzy, kto je stworzył.

Ale najpierw zapowiadany reportaż Ernesta Zozunia, Squat.

Będzie to próba odpowiedzi czym jest Squat i jak się żyje w komunie, ponieważ na Squacie żyje się w grupie.

Squat.

Czyli wyprowadzisz się ze Squata?

Był to reportaż Ernesta Zuzunia, Squat.

Co to jest właśnie Squat?

Squat to jest zjawisko, które pojawiło się właściwie po II wojnie światowej, kiedy powracający z wojny albo jakoś wojną pozbawieni dachu nad głową ludzie zajmowali po prostu przestrzenie dostępne.

Czy nadal w Polsce spotykane są squaty?

Zastanawiałam się nad tym przed spotkaniem dzisiaj z panią, bo mam poczucie, że o squatach słyszymy znacznie mniej niż jeszcze jakieś 10 lat temu.

Było to zjawisko, które do Polski przyszło z zachodu, to znaczy u nas jednak ta nowa moda na squaty czy te squaty takie nowoczesne pojawiła się kilka dekad temu i w którymś momencie była bardzo popularna, szeroko opisywana, działo się wokół squatów dużo też zarówno jeżeli chodzi o kontrkulturę, jak i o jakąś debatę polityczną, bo squaty zawsze były miejscem, które

Ostatnio głośno było w 2021, w Warszawie właśnie te dwa squaty ze sobą walczyły.

Squat sereno nadal funkcjonuje, ze squatu przychodnia chyba niewiele zostało.

To były jakieś dwa modele squatowania, prawdopodobnie dwie grupy o różnych celach.

Squat Syrena jest takim bardzo stabilnym miejscem, które prowadzi wiele działań też prospołecznych, kulturowych.

A pierwszy Squat w Polsce to był ten w Poznaniu, prawda?

No i Squat Rozbrat już, o ile się nie mylę, nie istnieje, bo ostatecznie upadł pod naporem sił zarówno politycznych, jak i biznesowych.

To jest w pewnym sensie wpisane w tę kulturę Squatu.

Jak ja rozmawiałam w domu na przykład, że będę robiła taką audycję o squatingu haczy i o bezdomnych.

I nie powinniśmy mylić tego ruchu squaterskiego z jakimś meliniarstwem czy właśnie patologią, bo bardzo często jest to świadomy wybór i pewna strategia przetrwania albo zwrócenia uwagi na jakiś problem.

I dlatego mi się wydaje znowu, że squaty są takim bardzo ważnym elementem, bo one są takie ucieleśnione.

Squaty są właściwie taką formą strajku.

I jeżeli pomyślimy o tym w ten sposób, to myślę, że dużo łatwiej jest zrozumieć, o co chodziło bohaterom reportażu i o co chodzi Squattersom także i teraz.

I też to, co często się kojarzy Squat, Squattersi, przez to, że on się rozbudował w Europie w latach sześćdziesiątych z komuną tą hipisowską.

To jest oczywiście duże uproszczenie, bo niektóre squaty mają na przykład charakter centrów kultury i pewnej przedsiębiorczości społecznej.

Chociażby ten Squat Syrena to już jest takim miejscem, gdzie właśnie jest taką przestrzenią kulturalną.

Tak i tak samo jest ze squatem Ada, który w Warszawie też już od dawna funkcjonuje.

Kultura punku na przykład opisana w tym reportażu oczywiście wiąże się bardzo mocno z muzyką, ale byłam zaproszona na wystawy w Squatach.

Ta ścieżka tutaj, w takich miejscach alternatywnych, jakimi są Squaty, jest po prostu dużo krótsza.

No ale to jest znowu jakiś przykład tego, że można, tak, tylko że my musimy niestety sami zakasać rękawy, bo squattersi za nas też tego nie zrobią, a nie każdy z nas ma tyle odwagi ani potrzeby, żeby w ten sposób działać.

Czy to jest tylko właśnie powód braku pieniędzy, złego domu, czy jeszcze również i filozofii życia, że ludzie wybierają squaty.

To jest bardzo ciekawy wątek, bo on też tłumaczy, dlaczego pojawiają się konflikty w squatach czy między squatami, że ludzie wybierają ten sposób życia z bardzo różnych powodów i to są bardzo różne osoby.

Bardzo często, jak czytamy o tym, co się dzieje w Squatach, podkreślane jest to, że procesy, które tam służą w podejmowaniu decyzji są demokratyczne, oddolne, wydyskutowane, deliberatywne, czyli mamy do czynienia z osobami, które często są pryncypialne, które odrzuciły pewien model nie po to, żeby znowu dać się wrobić w coś, co im nie odpowiada.

Wszyscy się zgadzają co do tego, że no właśnie należy szanować swoją wolność, więc jeżeli jedna osoba zaczyna innym szkodzić, no to pojawia się konflikt, ale są zwykle jakieś metody jego rozwiązywania, aż po taki bardziej radykalny, to znaczy, że się eksmituje kogoś ze squatu, co jest pewną ironią, no ale jest też jak najbardziej możliwe, bo wspólnota musi dbać o bezpieczeństwo czy jakąś spójność wewnętrzną.

Czyli jednym słowem squaty będą.

Mam nadzieję, bo wydaje mi się, że z jednej strony przestrzeń dla squatów rośnie, bo mamy bardzo dużo pustych przestrzeni wykorzystywanych przez podmioty komercyjne tylko i wyłącznie w celach inwestycyjnych.

No ale z drugiej strony prawo się raczej odwróciło od squattersów.

Czy zarówno w Wielkiej Brytanii, czy w Holandii squatting był jakąś częścią kultury.

Jeszcze jedna rzecz przychodzi mi do głowy, że tym, co Squat wykańcza, to jest też czasami to, że miasta zamiast je likwidować, to robią z nich skansenę.

I pozwalają jednemu squatowi działać.

I to jest na pewno coś, o co nie chodziło squattercom, żeby stać się właśnie takim skansenem jakiejś kontrkultury.

A squaty to są miejsca, gdzie poszukujemy innych rozwiązań mieszkaniowych i też innej wspólnoty.