Mentionsy
USA Rosja: trzy wieki sojuszy, zdrad, fascynacji i wrogości. Historia relacji dwóch potęg
Relacje USA Rosja zawsze wyglądały inaczej, niż Amerykanie chcieliby o nich myśleć. Od misji Francisa Dany w Petersburgu po dzisiejszą retorykę Trump Putin – to nie opowieść o przyjaźni i chłodnych kalkulacjach, ale o dwóch państwach, które od 250 lat wymuszają na sobie ustępstwa, testują granice i szukają sposobu, by zdominować przeciwnika. W tym odcinku patrzymy na to, jak USA Rosja stały się jedną z najdziwniejszych par w geopolityce: w jednym wieku pełnych nadziei, w drugim nieufności, w trzecim – otwartej wrogości. A jednak wciąż na siebie patrzą. Wciąż próbują grać o wszystko. I wciąż wierzą, że tylko one mają realny wpływ na losy świata i potęgę USA.
To nie jest wykład o faktach, lecz historia, którą trzeba zobaczyć od środka. Zaczynamy w 1781 roku, w ciasnym pokoju hotelowym, gdzie nastolatek John Quincy Adams obserwuje, jak jego mentor miesiącami błaga rosyjski dwór o audiencję. Bezskutecznie. A potem idziemy dalej: do czasów, w których historia Stanów Zjednoczonych splata się z Rosją bardziej, niż przyznałby to kiedykolwiek Biały Dom. Do momentu, gdy flota cara Aleksandra II wpływa do Nowego Jorku i staje się niespodziewanym „przyjacielem Unii”. Do dnia, w którym Alaska, wyśmiana jako „lodowa pustynia”, okazuje się jednym z najważniejszych aktywów, jakie kiedykolwiek zdobyła potęga USA.
W tym odcinku przeanalizujemy także, jak narastała fascynacja rosyjską kulturą i dlaczego w pewnym momencie Ameryka czytała Tołstoja, podziwiała Czajkowskiego, a Balanchine tworzył fundamenty amerykańskiego baletu. To momenty, w których historia USA otwierała się na coś, co wydawało się dalekie i egzotyczne. A zaraz potem – gwałtownie się zamykała, gdy interesy USA i Rosji zderzały się w Chinach, Mandżurii czy Syberii.
To część I serii, w której odsłaniamy, jak amerykańska polityka, Kongres USA, światowe ambicje i osobiste urazy kolejnych prezydentów wpływały na to, czy Waszyngton podaje Moskwie rękę… czy uderza pięścią w stół. Zobaczysz, jak łatwo jest przechodzić od podziwu do nienawiści, od „partnerstwa” do izolacji, od deklaracji poparcia do zimnej kalkulacji. I dlaczego współczesny konflikt USA Rosja nie jest anomalią, lecz logiczną konsekwencją trwającej od stuleci spirali nieporozumień, interesów i złudzeń.
Skąd bierze się dzisiejsze napięcie, dlaczego relacja Trump Putin stała się politycznym symbolem, który definiuje debatę w Ameryce 2025, oraz czemu decyduje ona o bezpieczeństwie Europy i przyszłości Zachodu? Zastanówmy się wspólnie, czy odpowiedzialna za to jest chwiejąca się potęga USA, czy może administracja Trumpa i jej błędy. Posłucha o relacji dwóch potęg, które od 250 lat nie potrafią bez siebie żyć.
Jeśli chcesz lepiej zrozumieć współczesną Amerykę i jej społeczeństwo, zapraszam do śledzenia kolejnych odcinków „Ameryki dla Zaawansowanych”. W każdym tygodniu analizuję zjawiska, które kształtują politykę w USA, kulturę USA i historię USA, łącząc dane, źródła i kontekst. Jeśli chcesz wesprzeć projekt lub dołączyć do społeczności, odwiedź mój profil na Patronite: patronite.pl/adz Dziękuję za słuchanie!
Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.
Szukaj w treści odcinka
Rosja nie chce rozmawiać z Ameryką.
Relacje USA Rosja prawdopodobnie są dzisiaj na najniższym poziomie od czasów zimnej wojny.
Rosja zacieśnia więzi strategiczne z Chinami i z państwami globalnego południa, a po zawieszeniu traktatu New Start w 2023 roku nie widać realnych szans na odnowienie kontroli zbrojeń nuklearnych.
Pierwsze kontakty między mieszkańcami brytyjskich kolonii w Ameryce Północnej a Rosjanami rozwijały się w portach u wybrzeży Pacyfiku, na bostońskich statkach z workami mąki, butelkami rumu i skrzynkami narzędzi cumujących przy drewnianych pomostach rosyjskiej wyspy Kodiak.
Nawet w Kalifornii, gdzie w 1812 roku powstał Fort Ross, zaledwie 100 km na północ od dzisiejszego San Francisco, Rosjanie sąsiadowali z hiszpańskimi i amerykańskimi osadnikami, zbijając majątki na handlu futrami.
Chociaż Petersburg nie uznał od razu Stanów Zjednoczonych, Katarzyna nie chciała sankcjonować buntu poddanych przeciwko monarchii, Rosja zachowywała się przychylnie wobec Młodej Republiki.
Rosja zaś intrygowała amerykańska demokracja i szybki rozwój kraju pozbawionego monarchy.
Rosja okazała się też jednym z nielicznych potężnych sojuszników Unii podczas wojny secesyjnej.
W 1867 roku Rosja sprzedała Stanom Zjednoczonym Alaskę za ponad 7 milionów dolarów w złocie.
Rosja popierała Unię podczas wojny secesyjnej.
Słyszał pogłoski, że Rosjanin szasta łapówkami na prawo i lewo.
Rosja dostanie swoje pieniądze.
Niespodziewanie okazało się też, że Stany Zjednoczone i Rosja mają wspólne interesy w Azji.
Rosja jako imperium o własnych ambicjach terytorialnych w Mandżurii podzielała obawy USA przed całkowitym rozbiorem Chin.
Rosja jako jedna z pierwszych wyraziła poparcie dla tego stanowiska.
Tak ukształtowana atmosfera sprawiła, że Amerykanie i Rosjanie wchodzili w XX wiek z poczuciem, że mimo różnic ustrojowych, kulturowych i geograficznych, wzajemna sympatia może te podziały przynajmniej częściowo przezwyciężyć.
Na jachcie Mayflower u wybrzeży Maine, czytając depeszę o masakrze, miał stwierdzić, muszę to skończyć zanim Rosja się rozpadnie.
Rosja przegrała wojnę.
Ostatnie odcinki
-
Jak demokraci próbują odbić Teksas i czy media ...
23.02.2026 03:55
-
Portoryko: wyspa, gdzie kończy się demokracja U...
19.02.2026 04:45
-
Dlaczego Washington Post popada w ruinę? Jeff B...
16.02.2026 04:04
-
Czy Trump ukradnie wybory w USA? Wynik rozstrzy...
12.02.2026 04:04
-
Cena złamanych reguł. Dziś Bill Clinton, jutro ...
09.02.2026 04:12
-
Ojczyzna niepokornych i buntowników. Kiedy niep...
05.02.2026 04:32
-
Czy Trump zakazuje mówienia o niewolnictwie? Hi...
02.02.2026 04:03
-
ICE to narzędzie rasizmu. Dlaczego mniejszości ...
29.01.2026 05:46
-
Partia status quo. Dlaczego Demokraci finansują...
26.01.2026 04:18
-
Agresja bez granic. Jak ICE i deportacje w USA ...
23.01.2026 04:29