Artur Ołtarzewski z Nokią od wnętrza Ziemi aż na Księżyc

Rozmowy w INNERGO. Zaprasza Arek Cempura. Dzień dobry, wieczór się z Państwem, bo nigdy nie wiemy, kiedy nas słuchacie albo kiedy oglądacie. Arek Cempura i Rozmowy w INNERGO. Jeżeli Państwo jesteście z nami na bieżąco, to mieliście okazję już posłuchać rozmów, które przeprowadzałem z kolegami z Nokii na temat rozwiązań Przemysł 4.0, na temat rozwiązań tzw. Smart City, czy jak my to nazywamy Connected City i rozmawialiśmy również na temat rozwiązań Enterprise i na temat rozwiązań związanych z farmami wiatrowymi. Jeżeli jeszcze tego nie zrobiliście, to zapraszam do tych odcinków, gdzie właśnie moimi gośćmi jest Piotr Mszyca i Paweł Niedzielski.

A dzisiaj trochę porozmawiamy o Nokii, też dla mnie tajemniczej. Pewnie bym chętnie zadał pytania na temat Nokii, ale nawet czasami nie wiem, jakie pytania zadać. I tutaj zaproponowano mi, żeby moim gościem był Artur Ołtarzewski. Artur, kim jesteś, dokąd zmierzasz w tym świecie i co chcesz powiedzieć nam, co poza Rozmowy w INNERGO nie wyjdzie? Oczywiście dzień dobry wieczór, jak tutaj Arek powitał nas wszystkich. Postaram się zadać te pytania, które nie jesteśmy w stanie nawet zadać i jednocześnie mam u Ptru ułatwione zadanie, bo będę w stanie na nie być może odpowiedzieć, jeżeli sam będę te pytania zadał. Jezus, jak fajnie, ja będę się z boku i będę przeglądał. To będzie taki idealny gość, który sam sobie zada pytania, udzieli odpowiedzi, a ja tylko wezmę honorarium. Trochę brzmi znajomo, ale w takich czasach żyjemy, tak?

Także mam nadzieję, że będzie to dosyć interesujące dla Państwa. Dobrze, czym się zajmujesz w Nokii, za co odpowiadasz na co dzień zawodowo? Jestem, to będzie pierwszy angielskojęzyczny termin, którego użyję, czyli Customer Solution Architectem, z tego względu, że staramy się w Nokii nie tłumaczyć stanowisk, które mamy, czyli jestem po prostu po polsku architektem rozwiązań dla rynku enterprise'owego i jestem Członkiem, można powiedzieć, małego zespołu w Nokii, który jest zespołem europejskim i dla rynku enterprise'owego w Nokii jestem jedynym przedstawicielem tego zespołu. Projektuję rozwiązania dla potrzeb rynku enterprise'owego, zarówno bezprzewodowe, jak i przewodowe.

Mamy już też kolejnego pretendenta do lotu w kosmos, Sławosz Uznański, który jest też na liście właśnie rezerwowych, jeżeli chodzi o osoby, które mogłyby polecieć w kosmos, także życzę ci, żebyś tam się załapał, trzymamy kciuki. Pamiętajmy tylko, że to jest profesjonalista, natomiast dla mnie to będzie tylko hobby. Ale wiesz co, już są doświadczenia. Chyba to była taka misja, w której też wzięli ludzie, którzy nie są profesjonalistami, udział w takim locie. Badano tam różnego rodzaju zachowanie właśnie takich osób, które na co dzień nie zajmują się tym zawodowo. Ci ludzie polecieli i wrócili, więc myślę, że to jak najbardziej pierwsze koty zapłoty. Artur, budzę Cię w środku nocy, pytam co to Nokia, czym się zajmuje?

Bo ja ostatnio zapytałem modnego czata GTP o Nokię, no to dostałem taką dosyć lakoniczną odpowiedź. Nokia kojarzy mi się z telefonami komórkowymi, które były popularne w latach 90. i 2000. Były one znane z trwałości i prostoty obsługi. To jest dosyć ciekawa odpowiedź. Też jestem fanem czata GPT. Razem właśnie ostatnio z kolegami z zespołu zadaliśmy pytanie w stronę tego czata z prośbą o napisanie poematu na temat Nokii i muszę powiedzieć, że doskonale sobie czat GPT poradził jako taką ciekawostkę. Jeżeli będzie możliwość, miejsce udostępnię odpowiedź, jaka była Artur, biorę w ciemno, by do naszego posta dotyczącego tego webinaru dokleimy także na webinary.innergo.pl.

Przy rozmowie z Arturem będziecie mieli Państwo okazję przeczytać poemat o Nokii napisany we współpracy zespół Nokii i chat GPT. Tak, natomiast wspomniałeś o tym, z czym kojarzy się Nokia. Prawie 90% ludzi Nokia kojarzy się z telefonami i z takim telefonem, który do dnia dzisiejszego funkcjonuje głównie w internecie i w memach, czyli 3210. To była legendarna i jest legendarna Nokia, która była projektowana w ten sposób, żeby wytrzymać uderzenie pocisku, sobie zażartuję, ale była naprawdę niezawodna, wytrzymująca bardzo dużo na baterii. Jest jak gdyby taką ikoną firmy Nokia. Natomiast wspominam o niej dlatego, że wszystkie produkty, które w tej chwili Nokia oferuje na rynku, a jest tego naprawdę cała masa, bo to są produkty od sieci mobilnej poprzez routery, przełączniki, po sieci core'owe, rozwiązania AI, Scene Analytics, tak zwany, analiza wideo.

Wszystkie są projektowane z myślą o tej Nokii 3210 właśnie, czyli nasi inżynierowie zanim wypuszczą jakikolwiek produkt na rynek, dosyć mocno mają w głowie to, żeby on był przede wszystkim długo wspierany, no i był niezawodny po prostu. Czyli jest taki wzorzec, tak? Mamy pewien ideał, do którego dążymy, tak? Tak, zgadza się. I to jest rzeczywiście, nawet jeżeli nie jest to ogólnie przyjęty kanon, to wszyscy z tyłu głowy, którzy pracują w Nokii, którzy zatrudnili się w Nokii i którzy rozwiązania projektują w Nokii, mają z tyłu głowy tę legendę Nokii 3210. Ok, wchodzisz do siedziby Nokii, pierwsze twoje dni pracy, pamiętaj, nawiązuj do Nokii 3210. Ok, dobrze, ciekawe doświadczenie. Ale przejdźmy teraz już do rzeczy, które dzieją się obecnie w Nokii.

Rozmawiałem między innymi właśnie z Pawłem Niedzielskim na temat rozwiązań dla przemysłu 4.0. Tam w naszej rozmowie można zobaczyć, przywijają się tzw. autonomiczne wywrotki w kopalni odkrywkowej. Czym jest taka wywrotka i co do tego ma właśnie Nokia? Paweł opowiedział o pewnej filozofii, ale ty już jako ten inżynier od rozwiązań jakbyś powiedział więcej. Na temat tego, jak to funkcjonuje. Oczywiście, nie budujemy wywrotek. Żeby było to jasne, nie jesteśmy firmą, która... Jeszcze. Jeszcze. Chciałem właśnie to dodać, że jeszcze nie jesteśmy firmą, która produkuje wywrotki. Natomiast jest to element pewnej podróży, którą tutaj też pewnie odbędziemy, jeśli chodzi o Nokię i to, gdzie te produkty i te rozwiązania Nokii występują.

Są to kopalnie odkrywkowe i tam właśnie te wielkie ciężarówki, które chyba wszystkich mężczyzn fascynują, jak oglądają filmy amerykańskie, gdzie olbrzymie ciężarówki jeżdżą... Po innych samochodach. Zazwyczaj po innych samochodach. I właśnie, żeby to się nie działo, to Nokia dostarczyła rozwiązanie prywatnej sieci LTE w takich kopalniach odkrywkowych, gdzie tego typu olbrzymie pojazdy poruszają się w sposób autonomiczny. One po prostu nie mają kierowcy. To robi wrażenie. Ja osobiście widziałem to tylko na filmie, natomiast proszę mi wierzyć, to jest naprawdę niesamowite wrażenie, jak widać te kilkudziesięciotonowe potwory, które po prostu jeżdżą bez kierowcy. Są zdalnie sterowane, a ma to głęboki sens. Z tego względu, że jak zwykle za tego typu rozwiązaniami stoi ten element biznesowy.

Kopalnia odkrywkowa, a czy Nokia w takim razie ma rozwiązania do takich, nie wiem, standardowych kopalni? Czyli schodzimy pod ziemię. Tak jest. Nie dosłownie, ale nie będziemy w podziemiu, tylko będziemy rozmawiać na ten temat. Tak, mamy tego typu rozwiązania. Tutaj sytuacja jest, nie powiem, że ułatwiona, natomiast jeżeli rozpatrujemy rozwiązania dla kopalni dołowych, to zgodnie z rozporządzeniem Ministerstwa możemy używać pasm w przedziale 29,7 MHz do 3 GHz. Bez koncesji, czyli bez pozwolenia. Musimy spełnić tylko dwa warunki, to znaczy moduł radiowy, który promieniuje na tych częstotliwościach, musi być co najmniej 100 metrów w głąb i 100 metrów od chodnika, który właśnie schodzi w głąb i jest szybem.

Moduły radiowe, anteny, elementy sieci korowej musi być odporny na tego typu nieprzyjazne warunki, a z drugiej strony nie może powodować zagrożenia dla górników. Ale oprócz tego również telefony, czyli te końcowe urządzenia, również muszą spełniać standardy dosyć mocne w tym zakresie i rygorystyczne, żeby nie iskrzyły po prostu te urządzenia w strefie zagrożenia wybuchem. I te wszystkie rozwiązania Nokia po prostu dostarcza nam. Czyli Nokia pod Ziemią, bo to, że jest na Ziemi, no to wszyscy wiemy, tak, bo to te rozwiązania, o których tutaj też koledzy i Piotr i Paweł wspominali, rozwiązania klasy operatorskiej, no to coś, z czego Nokia jest dzisiaj bardzo znana, ma zaawansowane te wszystkie rozwiązania. Rozumiem, że skorzystanie z tego wszystkiego po to, żeby właśnie zarządzać urządzeniami przede wszystkim, opomiarować odpowiednio te kopalnie, wykorzystać potencjał, który nam daje sieć LTE.

Co dalej, tak? No okej, jesteśmy pod ziemią, wychylamy się na ziemię, tutaj Nokia należy do liderów. Co? Jakieś kwestie dotyczące... Powierzchnia, czyli to, co również w poprzednich odcinkach było wspominane, czyli wszelkiego rodzaju rozwiązania dla biznesu obejmujące branżę tzw. manufacturing and logistic, czyli fabryki, centra logistyczne, Chuby logistyczne, rozwiązania dla farm wiatrowych. Myślę, że koledzy dosyć dobrze to scharakteryzowali i o tym opowiadali. Poza rozwiązaniami właśnie dla takich operatorów, którzy są na przykład na polskim rynku, są to rozwiązania również takie prywatne, nazwijmy to w ten sposób, dla sieci małych. które są rozwiązaniami w pełni funkcjonalnymi, będącymi taką siecią w pigułce, spełniającą potrzeby klienta, ale z drugiej strony tylko i wyłącznie będące własnością tego klienta i tylko dla jego własnych potrzeb.

Co dalej? Bo ja teraz szczerze to nawet nie wiem, jak zadać pytanie. Dalej. Wejdźmy wyżej może, tak? Może nie tyle dalej, co wejdźmy wyżej, tak? Jeżeli już tak byliśmy pod ziemią. Byliśmy w kopalni odkrywkowej i tutaj moi koledzy dosyć dobrze scharakteryzowali, jak to wygląda właśnie w tych rozwiązaniach naziemnych. Możemy wyjść bądź przesunąć się za jak gdyby jeden schodek wyżej, czyli w przestrzeń może jeszcze nie kosmiczną, ale na pewno przestrzeń powietrzną. I tutaj Nokia pewnie też nie jest znana z tego, że dostarcza rozwiązania dla dronów. I o tym pewnie też było wspominane w poprzednich odcinkach. To Paweł wspominał przy okazji drony jako element monitorujący właśnie farmy wiatrowe, żeby jakby zoptymalizować te koszty serwisowania.

Ale zastosowania są dużo szersze. Proszę sobie wyobrazić takie rozwiązanie, które Nokia wdrożyła w Japonii. gdzie po prostu jest to region zagrożony tsunami. Takie drony bazujące na sieci dostarczonej przez Nokię ostrzegają po prostu ludzi przed nadpływającym bądź zbliżającym się tsunami. Są to drony, których jest kilkadziesiąt do kilkuset, które wiszą po prostu nad wybrzeżem, wymieniają się po prostu te drony, bo wiadomo, że nie mogą cały czas wisieć w jednym miejscu. Wyposażone w dwie dosyć istotne rzeczy. W kamerę i popularną szczekaczkę. I to wygląda po prostu w ten sposób, że jeżeli mamy informację o zbliżającej się fali, o zbliżającym się tsunami, raz, że poprzez tą szczekaczkę jest możliwość ostrzeżenia ludzi o tym, żeby się jak najszybciej ewakuowali z terenu plaży, a z drugiej strony kamera i wideoanalityka za tym stojąca jest w stanie rozpoznać, czy ci ludzie się rzeczywiście na tej plaży znajdują.

Natomiast Nokia również jest jednym z liderów przy dostarczaniu rozwiązań szeroko pojętego, kolejny angielski termin, air-to-grandu, czyli rozwiązań dla statków powietrznych. I tutaj też w zasadzie możemy rozróżnić dwa obszary i dwa poziomy tego typu rozwiązań. Jeden z nich to są rozwiązania dla niskolatających statków powietrznych. To są śmigłowce, małe samoloty. Przyjmuje się, że taki pułap, do którego te rozwiązania działają, jest to pułap 3,5 km i prędkość około 350 km na godzinę. Poczekaj, poczekaj, poczekaj. Rozmawiałem z Pawłem, rekomendował, żeby nie jechać za szybko, bo się gubi sygnał, a ty teraz mówisz, że coś co lata 350 km na godzinę będzie miało dobre połączenie.

Czyli cały czas jestem w zasięgu po prostu jednej komórki, nie mam problemu z tak zwanym nawet roamingiem. Zgadza się, dlatego mówię 350 km, 3,5 km pułapu, doskonałe rozwiązanie. I co więcej jest to rozwiązanie można powiedzieć spółki. Tutaj nie potrzeba żadnej tak zwanej customizacji, nie trzeba tego dostosowywać. Są to rozwiązania, które Nokia po prostu posiada spółki. Wiele służb rządowych w wielu krajach europejskich korzysta z tego typu rozwiązań. Uporządkujmy na razie wychodzenie z podziemi, czyli pod ziemią są rozwiązania, one nadają się jak najbardziej pod kątem właśnie tego przemysłu 4.0, dodatkowo zapewniają bezpieczną łączność ludziom. Potem mamy powierzchnię, no tutaj wiadomo, kompletne rozwiązania Nokii, mamy morza i oceany, te farmy wiatrowe, drony.

Samoloty, co dalej? Już wychodzimy poza atmosferę ziemską? Nie no, rozmawialiśmy na temat samolotów, ale rozmawialiśmy na temat samolotów, które latają na dosyć niskich pułapach. To są rozwiązania typu, w Nokii mówimy o tym LALS, czyli Low Attitude, Low Speed. Relatywnie 350 km nie jest to jakaś duża prędkość. Wyobraź sobie, że Nokia również dostarcza rozwiązania dla samolotów pasażerskich i tutaj już zaczyna się robić poważnie, z tego względu, że tego typu rozwiązania są już dedykowane dla po prostu zapewnienia łączności LTE z samolotem pasażerskim. One polegają na tym, że mamy specjalne anteny, które świecą w górę i to bardzo wysoko w górę.

Tego typu stożek, w których latuje samolot pasażerski, Jest to stożek, który potrafi mieć 150 kilometrów. W związku z tym na długości 150 kilometrów jesteśmy w zasięgu jednej komórki. Te rozwiązania są dedykowane dla samolotów, tak jak powiedziałem, pasażerskich, latających z prędkościami do tysiąca kilometrów na godzinę. Więc prędkość przelotowa na przykład Airbusa, która jest 870 na przykład kilometrów na godzinę, Jak najbardziej mieści się w tym zakresie. Co więcej, nie jest to science fiction. Jeden z wiodących przewoźników niemieckich na europejskim rynku wykorzystuje rozwiązania Nokii. Zaletą tego typu rozwiązań i tym, dlaczego akurat Nokia została wybrana do dostarczenia tego typu rozwiązań

Dlatego też i to było dosyć decydujące. No dobra, zaskakujące, to dosyć ciekawie. Dobrze, to tu mamy lotnictwo cywilne, a wojskowe? Również. Ok, nie potwierdzasz, nie zaprzeczasz. Mogę powiedzieć, że dla nie tylko lotnictwa wojskowego, ale dla szeroko pojętego NATO, nazwijmy to w ten sposób, dostarczamy rozwiązania. Ok, czyli jesteśmy już na takiej wysokości samolotów wojskowych, a stamtąd już blisko do przestrzeni kosmicznej. Co tutaj Nokia oferuje? I tak, i nie. A dobrze, to jeszcze pamiętajmy o tym, że jest jeszcze jedna warstwa. I tutaj pewnie cię zaskoczę, ale jest coś takiego, co nazywa się NTN, czyli Non-Telestial Network. Sieć, która jest pewnego rodzaju hybrydą sieci komórkowej,

Tak zwanego New Radio, które mamy w 5G i sieci satelitarnej. Sieci satelitów, które poruszają się po orbicie ziemskiej na tak zwanej orbicie LEO czyli Low Earth Orbit. I tutaj przykładem takich satelitów jest Starlink Elona Muska. Zresztą nawiasem mówiąc jest to dosyć ciekawe, ponieważ jeżeli ktoś interesuje się technologią, Nokia jest mu blisko w sercu i wie jakie jest hasło, które Nokia ostatnimi laty promuje. To jest dosyć ciekawe nawiązanie właśnie do tej sieci NTN-owej. Mianowicie Nokia wymyśliła sobie takie hasło, które mówi, że we create the technology to connect the world.

Tak jak wspomniałem, jest to 71% powierzchni Ziemi. To jest dużo. Czyli to wyzwanie Nokia już ludzi połączyła, bo było connecting people, a teraz tak naprawdę spowoduje, żeby połączyć świat. Ale to jest tylko nasz świat? Bo my z Pawłem Niedzielskim też mieliśmy okazję wspomnieć o tym, że te projekty Nokia prowadzi również z NASA. Więc to jest tylko świat nam znany, czy też światy za chwilę dojdzie tam? Być może będą to światy. Natomiast ja tylko kończąc wątek poprzedni, chcę żebyśmy mieli świadomość tego, że to nie jest naprawdę trywialne. Przy budowaniu tego typu rozwiązań na kolejnych warstwach sieci, o których sobie rozmawiamy, spotyka, napotyka wiele trywialnych problemów, bo kończąc wątek sieci NTN-owej, wyobraź sobie, że zapewnimy sobie taką łączność wcześniej czy później, tak, satelitarną, łącząc z tą hybrydą nasze telefony komórkowe, ale dosyć dużym wyzwaniem jest na przykład IoT.

To jest faktycznie kosmos, jak można się tak kolokwialnie wyrazić. W 2018 roku Nokia dołączyła do takiego projektu, który toczył się pod przewodnictwem NASA, razem z między innymi Vodafone'em i Audi. Do tego, żeby stworzyć prywatną, pierwszą prywatną sieć na Księżycu. I to naprawdę było nietrywialne i jest nadal nietrywialne wyzwanie, z tego względu, że mówisz o promieniowaniu, mówisz o niesprzyjających warunkach cieplnych, czyli rozpiętość temperatur od bardzo wysokich do bardzo niskich. Ale trzeba też wziąć pod uwagę również odporność na przeciążenia, na uderzenia. Podczas startu rakiety te przeciążenia są naprawdę bardzo duże.

I tak samo jak działają na człowieka, tak działają tak samo po prostu na elementy urządzeń elektronicznych. Nokia postawiła sobie za cel podczas tego projektu, że przygotuje sieć, która będzie siecią LTE, która wyląduje na Księżycu, sama się rozstawi, uruchomi i zapewni łączność pomiędzy lądownikiem a łazikiem kosmicznym. Pierwotnie, w tej chwili ten projekt ma oczywiście opóźnienia ze względu na pandemię i na zarządzanie tym projektem, czyli przyczyny, które nie leżą po stronie Nokii. Natomiast my jesteśmy dosyć mocno zaawansowani w tworzeniu tego typu sieci. Pierwotnym planem było wylądowanie na Księżycu w miejscu ostatniej misji Apollo 17. To jest miejsce Taurus Litro Valley. Z tego co pamiętam 9 grudnia 1972 roku misja Apollo 17 tam wylądowała.

Co do zasady, sieć musi zapewnić promień pokrycia do około 6 km na Księżycu i musi sprostać naprawdę bardzo trudnym warunkom i ma działać przez jeden dzień księżycowy, czyli przez 14 dni ziemskich. Ponieważ jedna doba księżycowa to jest 28 dni, jeden dzień 14 dni i podczas tego tych 14 dni ta sieć ma być niezawodna, ma działać, ma zapewnić łączność, ma zapewnić transmisję wideo. Puśćmy wodze fantazji. Korzystając z tych wszystkich doświadczeń, które Nokia ma, czyli sterowanie pojazdami autonomicznymi, drony, łaziki, Różnego rodzaju urządzenia. Mogę sobie wyobrazić, że kolejnym etapem może być wysłanie właśnie na ten księżyc czarnej skrzynki, która na miejscu rozpakuje się, uruchomi łączność, a potem wyjadą roboty, które zbudują bazę.

I nim tam człowiek przyleci, to właściwie wszystko będzie gotowe. Można sobie to wyobrazić. Mam nadzieję, że to będzie za mojego życia. Chciałbym dożyć tego typu sytuacji, żeby przynajmniej ją zobaczyć. Z odpowiednim oczywiście opóźnieniem, bo jak wiadomo 384 tysiące kilometrów do Księżyca nawet, to jest jednak niewyobrażalna Odległość, tylko warto powiedzieć, że światło potrzebuje około sekundy, żeby się tam dostać po prostu, więc no nie jest to, nie jest to, nie jest to trywialne, ale mam nadzieję, że dożyje takiego. Ale poczekaj, poczekaj, poczekaj, to jest jeszcze obszar nowego wyzwania dla Nokii. Jak sprawić, Żeby to połączenie pomiędzy Ziemią a Księżycem było szybkie. Czyli, że po prostu kiedy mówię halo, cześć mamo, cześć tato, to oni tutaj z Księżyca, to oni mówią cześć, widzimy cię.