Krucjaty radiowe. Bitwa pod Lepanto.

I to był rok 1526. Ale Turcja kontynuuje ekspansję. Wtedy rządził w Turcji Sulejman Wspaniały. W latach 1520-1566 rządzi Sulejman Wspaniały, który jest takim największym tym pady szachem osmańskim w dziejach, można powiedzieć. No i właśnie jest oblężenie Wiednia nieudane, oni się wycofują spod Wiednia, ale ta ekspansja jest kontynuowana. I przejdźmy już bliżej Lepanto. Mamy taki kluczowy rok, bo tak, było kilka frontów. Turcja atakowała, prowadziła ekspansję na tym froncie tutaj bałkańskim, powiedzmy lądowym bałkańskim. Na froncie tutaj czarnomorskim, bo na przykład Krym był zwastalizowany przez Turcję. Turcja atakowała Rzeczpospolitą, obojga narodów w różnych odsłonach. Akurat za Sulejmana Wspaniałego tego nie było, ale później była ta ekspansja na tereny obecnej Ukrainy, właśnie na tereny Rzeczpospolitej.

I to była ta wcześniejsza fala ekspansji tureckiej. Krótko po zdobyciu Konstantynopola Turcy zdobyli Kilie i Białogród. To już jest bliżej nas, uwaga. Co to była za sytuacja? Turcy w latach 70. XV wieku zdobyli Kilia i Białogród. Gdzie to jest? To jest historyczna Mołdawia. Ujścia Dniestru do Morza Czarnego. To już bardzo blisko. Czyli to tam, gdzie kupcy, to tam, gdzie gdańscy lub krakowscy lub kupcy z Polski podróżowali przez Lwów, Dniestrem, potem do Morza Czarnego, żeby sprzedać swoje towary na wschód. I to zdobycie Kili i Białogrodu bardzo uderzyło w interesy Rzeczpospolitej, bo Rzeczpospolita była potęgą, kiedy

Był ten handel Bałtycko-Czarnomorski, Pomost Bałtycko-Czarnomorski, czyli gdzie na terenie Rzeczpospolitej, na tym obszarze od Bałtyku do Lwów i dalej później Odessa, bo Odessa została później założona, ale te tereny Wybrzeża Czarnomorskiego, kiedy odbywał się wolny handel na tych terenach. Czasami dzisiaj się mówi, prawda? Już tak nawiążę, bo ja lubię nawiązywać, nie jestem specjalistą, ale lubię nawiązywać jako historyk do współczesnej geopolityki. Czasami się mówi, że połączenie jakiejś, gdyby w jakiejś formule powstała strefa wolnego handlu, na przykład Morze Czarne Bałtyk, wielu specjalistów mówi, że to byłoby jakieś zagrożenie.

Dla interesów, że to byłaby konkurencja dla interesów tutaj, prawda? Ale byłyby z tego również korzyści, potężne korzyści dla obu stron. Dlatego, że jedna strona mogłaby sprzedawać nad Bałtyk, a z Bałtyku można było sprzedawać na Morze Czarne i tak dalej. Ja tu już nie będę rozwijał tych dywagacji dalej, ale na tym bogaciła się wielka Rzeczpospolita w czasach szlacheckich. I Turcy uderzyli w to, kiedy zdobyli Kilie i Białogród. I to były lata 70., ale w latach 80., już wracając tutaj do Italii, Turcy właśnie ekspandowali tutaj nad Morze Czarne, ale ekspandowali też na Italię. W latach 80. Turcy planowali inwazję lądową na ląd na Italię i zdobycie Rzymu. Także to nie była żadna jakaś imaginacja, że w czasach Bitwy pod Lepanto, czyli 100 lat później w roku 1571 może zostać zdobyta Italia.

Tak, no 10 października to jest właśnie tak jak Święto Matki Bożej Różańcowej, 7 października, to w kalendarzu liturgicznym Rzeczpospolita uzyskała taki przywilej, że papież pozwolił na obchodzenie dnia 10 października, to był XVII-XVIII wiek, pozwolił na obchodzenie dnia 10 października jako święto kościelne i było to święto kościelne. Było to dziękczynienie po zwycięstwie chocimskim. Było obchodzone we wszystkich kościołach całej Rzeczpospolitej. Dziękczynienie, pamiątka zwycięstwa chocimskiego, kiedy to w 1621 roku Zjednoczona Armia Rzeczpospolitej pod dowództwem hetmana wielkiego litewskiego Jana Karola Chodkiewicza, który zmarł w trakcie zresztą tej wielkiej bitwy.

Zjednoczone Wojsko Wielkiego Księstwa Litewskiego, Korony Królestwa Polskiego i Wojsko Kozackie pod dowództwem hetmana Piotra Sachajdacznego. Którego pomnik jest w Kijowie. Pokonało wielką armię turecką, która maszerowała na podbój Rzeczpospolitej, na podbój Europy Środkowej. Tak jak Węgrów, to tak samo cały obszar Rzeczpospolitej Polski, Litwy, Ukrainy miał zostać podporządkowany i na pamiątkę tej skutecznej obrony Obchodzono wielkie święto i ja lubię mówić, że to w dawnych czasach mieliśmy dwa święta narodowe. 15 lipca, czyli Pamiątka Grunwaldu, to też było święto kościelne obchodzone, a drugie święto kościelne obchodzone to była właśnie Pamiątka Zwycięstwa Chocimskiego. Pamiątka wspólnego polsko-kijowsko-litewskiego zwycięstwa z nieprzyjacielem.