"Wybory" do Sejmu w czasach PRL-u

Rzeczypospolite. Witam Państwa, mówi Antoni Dudek w kolejnym programie z cyklu Rzeczypospolite. Państwa i moim gościem jest pan dr Michał Siedziako z Instytutu Pamięci Narodowej w Szczecinie oraz Uniwersytetu Szczecińskiego, a rozmawiać będziemy o głosowaniach zwanych wyborami w czasach PRL. Jesteśmy świeżo po wyborach do parlamentu w Polsce. Chciałbym, żeby nasi słuchacze mogli się dowiedzieć od pana doktora, czym różniło się w istotny sposób głosowania które też miały miejsce i też głosowano do Sejmu w czasach PRL. I taka pierwsza różnica, która się rzuca w oczy komuś słabiej zorientowanemu, no to to, że właściwie poczynając od 1952 roku głosowano na tak zwaną jedną listę.

Z patriotycznym ruchem odrodzenia narodowego. Idea tej organizacji była cały czas taka sama. Chodziło o przykrycie faktycznej dominacji wszechkontroli PZPR nad całym procesem wyborczym, tym jak byśmy mieli do czynienia z jakąś formą koalicji, współpracy różnych organizacji. To spróbujmy teraz powiedzieć naszym słuchaczom, jak wyglądało konstruowanie listy kandydatów np. w czasach Frontu Jedności Narodu, bo to był ten najdłużej funkcjonujący model. To był też ten model, który się pojawił po raz pierwszy w 1957 roku i po raz pierwszy wtedy liczba kandydatów do miejsc w Sejmie była większa niż liczba miejsc do obsadzenia, bo w 1952 roku dokładnie ile było miejsc do obsadzenia w Sejmie, tylu było kandydatów.

Aczkolwiek również muszę przyznać, że tej kwestii nie analizowałem w sposób szczegółowy. W każdym razie to nam pokazuje, że skala tego zjawiska też nie była bardzo wielka i to pokazuje poziom steroryzowania społeczeństwa i takiego poziom pogodzenia się przez większość tego PRL-u, bo to się tak naprawdę zmienia dopiero w latach osiemdziesiątych. Tu się już pojawiają różne inne działania, jak choćby obserwowanie właśnie przez opozycję niektórych obwodów wyborczych, żeby stwierdzić jaka była prawdziwa frekwencja i ta frekwencja Rzeczywiście w latach osiemdziesiątych już nie wynosi dziewięćdziesiąt kilka procent, ale to już temat na inną rozmowę. Dziś bardzo serdecznie dziękuję. Przypominam Państwu, że Państwa i moim gościem był pan dr Michał Siedziako z Uniwersytetu Szczecińskiego oraz Instytutu Pamięci Narodowej w Szczecinie.

Autor znakomitej książki bez wyboru o głosowaniach do Sejmu PRL wydanej kilka lat temu przez Instytut Pamięci Narodowej. Wszystkim Państwu zainteresowanym tematem naszej Rozmowy gorąco ją polecam. Bardzo dziękuję za rozmowę. A ja serdecznie zapraszam Państwa na kolejny program z cyklu Rzeczypospolite już za dwa tygodnie. Dziękuję.