#324 – Jak wygląda tworzenie przeglądarki Opera? Joanna Czajka

Partnerem tego odcinka podcastu jest przeglądarka Opera. Tu Krzysztof Kołacz, a Ty słuchasz właśnie podcastu, bo czemu nie? Usłyszysz w nim o technologiach, które nas otaczają i nas w tych technologiach zanurzonych. Sprawdzam, pytam i podpowiadam, jak korzystać z nich tak, aby to one służyły nam, a nie my im. O tym, jak wygląda tworzenie jednej z najpopularniejszych i najstarszych na rynku przeglądarek internetowych, rozmawiam z Joanną Czajką z Opera Polska. Proszę, zostaw opinie na Apple Podcast lub na Spotify.

Twój głos ma znaczenie. Zaczynamy! Dzień dobry moi drodzy, kolejny odcinek podcastu, bo czemu nie, zgodnie z zapowiedzią z poprzedniego odcinka, w którym opowiadałem Wam o tym, jak opuściłem bezpieczną bańkę używania tylko produktów i aplikacji związanych i powstających u Apple, jest dzisiaj ze mną gość, a właściwie gościni, osoba, która tak naprawdę opowie nam, niejako dając dalszą część tej historii związanej z przeglądarką Opera, partnerem dzisiejszego odcinka, O tym jak to jest współtworzyć tak naprawdę w dużej mierze w Polsce jedną z najstarszych na rynku i najbardziej takich osadzonych w świadomości też użytkowników, nas, przeglądarkę internetową.

A moim i waszym gościem jest dzisiaj Joanna Czajka. Cześć Asia. Cześć, cześć. Cześć Krzysztofie, cześć wszystkim. Bardzo mi miło, dzięki za zaproszenie. Dzięki również, że zgodziliście się jako Opera opowiedzieć i odsłonić przed mną i moimi słuchaczami kulisy tego, jak to się dzieje, że ta przeglądarka już tyle lat powstaje. Ja pamiętam z pierwszego odcinka, który nagrywałem, że jak sobie patrzyłem datę wydania pierwszej wersji Opery, to chyba to był rok 1996, o ile dobrze pamiętam. Coś około kwietnia, tak? No właśnie. Więc to już szmat czasu i tak naprawdę ja jeszcze pamiętam operę z czasów Windowsa, mojej przygody z Windowsem, to było bardzo dawno temu, bardzo dawno temu, a mimo tego już wtedy uchodziła opera za przeglądarkę szybką.

stabilną i taką, która ma po prostu od groma aktualizacji. To znaczy i znaczyło już wtedy, że ktoś nad nią pracuje tak non-stop, a nie na zasadzie od święta, że tak to powiem trochę kolokwialnie. Asiem, powiedz mi jak to jest i czym ty się w ogóle na co dzień w operze zajmujesz? Myślę, że to od tego dobrze, żebyśmy wyszli. Pewnie. Ja jestem Asia i jestem już 10 lat w operze, co wcale nie jest tak długo. To były wspaniałe 10 lat. Dołączyłam jako designer i animator tak naprawdę, bo ja się wywodzę, że tak powiem, z projektowania. Niemniej jednak zarządzam operą, przeglądarką na komputery już od wielu lat jako product director. Więc na co dzień pracuję ze wszystkimi zespołami,

To jest prawda, tak, dobrze, że o tym wspomniałaś. Czy można powiedzieć, że opera w dużej mierze jako przeglądarka, mówię jakby całościowo i o wszystkich wersjach opery, jest tworzona przez Polaków, czy to w dużej mierze jest jednak nadużyciem, jeżeli patrzysz o całość organizacji? Może zacznę od szerszego spojrzenia. Nie powiedziałabym, że całkowicie, ale że też to jest nadużycie, bo jednak to jest fajne być dumnym, że coś tak fajnego dzieje się w Polsce. Niemniej jednak Opera, która już niedługo będzie miała 30 lat, jest firmą międzynarodową ze swoją główną siedzibą w Oslo. Stąd też w ogóle cała kultura pracy i bym powiedziała kultura relacji między osobami bardzo jednak

że tak powiem pochodzi też stamtąd i co jest wydaje mi się bardzo też takie motywujące, że niezależnie od lokalizacji i biura i wielkości biura, nasze zespoły też są międzynarodowe, co bardzo pomaga w takim wieloaspektowym podejściu do tworzenia produktów. Niemniej jednak, oczywiście, że jesteśmy dumni, mamy dwa biura w Polsce, w Warszawie, ale ogromne biuro mamy we Wrocławiu, I rzeczywiście tutaj znajdują się bardzo duże zespoły tworzące operę, tą naszą klasyczną, którą ja zarządzam na komputery, operę GX oraz są zespoły, które współtworzą też inne przeglądarki bądź inne serwisy.

Zdecydowanie, wiesz, bo to jest trochę tak, że dana firma decyduje się na to, że kreatywność ludzi i jakby efektywność, która się później przekłada na w ogóle... całej firmy, musi skądś pochodzić. Jakby jeżeli szanujemy siebie, swoje problemy, problemy personalne i firma jest otwarta, żeby po prostu wprowadzać elastyczną przestrzeń do pracy, to stąd się bierze i motywacja i po prostu taki drive do Bardzo dobrze się wszyscy znamy, więc i pewne takie zasady, które nie wypływają wcale z pandemii, bo opera, że tak powiem, zawsze miała bardzo takie właśnie pro, takie zasady, które pozwalają ci...

Zachować ten słynny work-life balance, tak? Tak. Dokładnie, tak. Więc zdecydowanie tak. Twoje pierwsze skojarzenie jest słuszne. Pandemia oczywiście zweryfikowała bardzo dużo rzeczy. Niemniej jednak pewne koncepcje wcale nie były dla nas nowe. Oczywiście bym powiedziała, że świat się zmienił po pandemii. To nie jest tak, że się nic nie zmieniło. Ale to nie były... Akurat dla opery to nie były... nowe koncepcje, gdzie trzeba pogodzić po prostu wiele potrzeb, aby wciąż pracować zdalnie jako zespoły. Tak, no i pracować też nad jakąś wspólną misją. Właśnie, a propos tej misji, co jest misją Opery dzisiaj? Bo ona się zmienia, nie? Nawet Aria, o której za chwilę pogadamy, to pokazuje, że dosyć dynamicznie się też zmienia i potrafi dostosować do tego, co jest na ten moment potrzebne użytkownikom, nie?

Dokładnie i w zasadzie to mogłabym, że tak powiem, tak dokładnie, bo wiesz co, bo to jest trochę tak, że jakby żebyśmy nie zagłębiali się w definicję misji, bo na pewno to nie jest najciekawsze, ale kurczę świat się zmienia, nawet na samym początku jak powiedziałeś właśnie wiesz rok 96, później jeszcze coś, później jeszcze coś, to nawet nie patrząc na operę, ale po prostu jak dynamicznie internet się zmienia, albo jak się zmienia to, w jaki sposób ludzie cieszą się tym internetem, bądź go używają, bądź, wiesz, bądź jakieś mają dramaty tam też. I to jest ciekawe, więc jakby To, co na pewno charakteryzuje operę, czy jej misję, nie ze względu na słowa, które tam dobieramy, tylko raczej na takie podejście, że kurczę, świat biegnie szybko do przodu, więc musimy pracować tak, żeby na nim zadążyć, bądź go nawet czasem wyprzedzać.

I ja myślę, że naszą misją jest po prostu to, To, że po pierwsze obserwujemy jak ludzie korzystają z internetu, obserwujemy jakie siły tym światem, że tak powiem, jak go współtworzą bądź zmieniają w danym momencie i staramy się też zrozumieć co jest potrzebne użytkownikom bądź czym ich zaskoczyć. Więc jeżeli oczywiście w zeszłym roku był wielki boom i generatywna sztuczna inteligencja po prostu opanowała naszą wyobraźnię, to zawsze się przeglądamy nie tylko trendom, bo trendy też mogą przeminąć, ale nowym technologiom i zastanowić się, jak się to przekłada na funkcje w przeglądarce. Ja myślę, że sam fakt w ogóle, że już od kilku lat mamy Operę GX dla graczy,

O tym też opowiadałem w poprzednim odcinku. Z takich smaczków, które doceniłem, to na pewno używając i testując opery, gdzieś tam jako totalny jabłko lub człowiek wychodzący się tylko z natywnych rozwiązań Apple'a, to są takie rzeczy, którymi wy się bawicie w sposób również wizualny. Dla przykładu pionowe... Pionowe przyciski okna na macOSie, no nie zamiast standardowego poziomego układu i wiesz, nie trzeba być dużym fanboyem, ale zwykłym użytkownikiem na przykład tej platformy, żeby docenić coś takiego, że jakby kurczę, ktoś na to wpadł. powiedział, że może i więc skoro może, to to zrobił. I już jest jakiś element wizualny inny. A jeszcze dodatkowo on współgra UX-owo z tą lewą stroną okna przeglądarki, która jest dla was szalenie kluczowa.

W sensie tam się dzieje najwięcej. Pasek boczny, tak. Tak, pasek boczny. Niektórzy by powiedzieli, że ten lewy pasek boczny jest super przeładowany, ale z drugiej strony jest tak przeładowany, jak użytkownik sobie go skonfiguruje. On może mieć tam dwie ikonki, a może mieć ich dużo więcej. Więc to jest taka elastyczność, którą na przykład ja mega doceniam. No i gdzieś w tym wszystkim jeszcze jest słuchanie głosu użytkowników i informacji zwrotnej, o której ty wspomniałaś. Wy macie teraz Opera One, macie Opera GX i macie te mobilne wersje. Jak ty widzisz na styku rozwoju tych wszystkich produktów, trudność pogodzenia tego wszystkiego. No bo to nie jest jakby tajemnica, że Opera Mobile na iOS czy iPadOS nie ma tego wszystkiego, co ma na macOS.

Ale tak naprawdę to szalenie stawiamy na połączenie tej różnorodności, wiesz, i tego doświadczenia, więc to nam daje też tą szybkość, gdzie coś nowego się pojawia, coś się zmienia, zbieramy się wszyscy razem i patrzymy, jak możemy coś zaadresować. Zresztą tak było w zeszłym roku z Operą One, gdzie, wiesz, kiedy AI wybuchł jak szalone, to tak naprawdę spotkaliśmy się wszyscy i osoby od sztucznej inteligencji i bardzo dużo inżynierów jakby ze strony produktu, designerów, marketing jakby wszyscy i postanowiliśmy przebudować naszą przeglądarkę w dość odważny sposób tak, aby zrobić miejsce, przestrzeń i w ogóle taki fundament na szybkie

innowacje właśnie we wdrażaniu sztucznej inteligencji. Stąd Opera One i Aria w zeszłym roku to był w ogóle dla nas wewnętrzny, bardzo duży taki, że tak powiem, nowy rozdział otworzony. Jak zaczynaliście nad Arią pracować, bo wspomniałaś o tym waszym silniku, to też jest znamienne, że jakby nie chcieliście tego zrobić na wczoraj, wykorzystując chociażby modele OpenAI, ale Po waszemu, nie? I to, że ona jest zagnieżdżona po lewej stronie też nie jest pewnie przypadkiem, no bo wszystko jest tam zmieszczone, w związku z powyższym interakcja z asystentem jest tak samo naturalna jak z czymkolwiek, co sobie tam użytkownik przypnie, jeszcze raz podkreślę, nie oznacza, że trzeba tam mieć przypięte wszystko.

Więc rzeczywiście ten pasek boczny jest takim cukierkiem. Natomiast nawiązałeś do naszego silnika i myślę, że to jest taki aspekt, który bardzo lubimy podkreślać, dlatego że żeby na tak dużą skalę... Wiesz, opera jest... między wielkimi gigantami, z którymi też w różny sposób współpracujemy, a między całą masą firm. Jesteśmy takim trochę innym rodzajem firmy, dlatego że nie jesteśmy tym big techiem, możemy poruszać się znacznie szybciej, a jednocześnie mamy tak dużo userów, że ta odpowiedzialność za to, co im dostarczamy jest po prostu ogromna. I to było dla nas naturalne, że jeżeli chcemy i dać serwis, jak tylko urosło zainteresowanie serwisem ChargeGPT, to było dla nas oczywiste, że jeżeli chcemy dać podobny serwis naszym userom i jeszcze zacząć integrować sztuczną inteligencję w przeglądarce stopniowo, to musimy mieć pewność, że

Niemniej jednak wyzwaniem jest to, że przeglądarka to jest przede wszystkim bezpieczne przeglądanie internetu. To musi być stabilny produkt. Więc oczywiście ta nasza prędkość jest zawsze też kompromisowana przez ilość energii, którą też wkładamy na jakość produktu. Ale jesteśmy nerdami przeglądarek, więc dla nas tworzenie nawet jakiejś małej, nowej rzeczy dla użytkowników jest po prostu super inspirujące. Ale szczerze to widać, że jesteście tymi nerdami, bo korzystając z Chromium bardzo często zostaje się na poziomie tego protoplasty, czyli Chroma, a Opera działa o wiele szybciej niż myślny Chrom, że to w ogóle nie ma dyskusji pod tym, więc to też pokazuje, że jak się ma dobry fundament i dobrze zaplanuje budowanie na nim, to można bardzo ciekawy produkt rzeczywiście...

przed konkurencję wyprowadzić. Tutaj muszę podkreślić, że mamy cudownych inżynierów, bo to też są osoby wiele lat siedzące już u nas w operze. To są nasi architekci. Ta nasza wymiana z Chromium to nie jest tylko downstream, to jest też upstream, więc my kontrybujemy też. Ale tak, zdecydowanie masz rację i to jest, że tak powiem... Nie chcę nazwać tego kosztem, ale jeżeli rozmawiamy o tym, że Opera jest szybka, no to czy w ogóle szybko wprowadzamy innowacje, to trzeba sobie też powiedzieć, że właśnie mimo na przykład tego, że zaadresowaliśmy AI bardzo szybko, że w ogóle ostatnio ogłosiliśmy program tzw. Feature Drops i co 2-3 tygodnie wrzucamy w Operze One, w deweloperze nowości,

Cały czas, tydzień w tydzień, nasz ogromny zespół inżynierów pracuje właśnie nad tym, aby to Chromium przystosowywać do tego user experience'u, który nam się marzy dla naszych użytkowników i to jest ciężka praca. Niemniej jednak to właśnie to jest to DNA opery. Robimy po prostu tak. O tym DNA też ludzie zapominają, bo widzą Chromium i myślą, a dobrze, no to wzięli gotowy produkt. Zupełnie nie o tym historia. Zupełnie nie o tym historia. Tak jest. To jeszcze na koniec bym Cię podpytał o takie spojrzenie, jak już o tych nowościach mówisz. Na komputery jutra trochę. Jesteście dostępni zarówno na urządzenia Apple, jak i na środowisku Windows, Android, a nawet Linux. No i takie nowości jak komputery przestrzenne, mam na myśli oczywiście Apple Vision Pro i Vision OS w ogóle wypuszczonych w tym roku.

Pewnie na roadmapie opery, nawet jak gdzieś daleko, to już przypuszczam, że się znajdują, no bo kurczę, ktoś musi te przeglądarki na to robić, nie? No też nie zakładam, że na przykład sprawa umrze po roku, nie? Myślę, że nikt nie zakłada to. Tak, no wiesz co, oczywiście ja żadnej road mapy zdradzać nie mogę, chociaż podejrzewam, że to byłaby bardzo ciekawa dyskusja z tobą. Niemniej jednak, jasne, w sensie nowe technologie to jest coś, co nas, nowe technologie, czy jakby wiemy, że technologie i trendy to są fale. I teraz, wiesz, przede wszystkim jeżeli coś tworzymy, to tak jak już bardzo dużo rozmawiamy o użytkownikach, to jest jeszcze bardziej nakręcające, jeżeli to co wypuszczamy jest odbierane przez użytkowników i możemy się tak, wiesz, nakręcać pomysłami, ale też feedbackiem od nich.

zdecydowanie tak jak wiesz że tak powiem te takie przestrzenne myślenie w ogóle o komputerze czy przestrzenne myślenie o internecie to jest bardzo inspirujące dla użytkowników a my po prostu my po prostu budujemy wiesz Zawsze gdzieś tam w backgroundzie budujemy tę operę przyszłości złożoną z różnych technologii. Ja myślę, że warto też podkreślić, że AI tak samo, to nie ma kroków wstecz. To nie jest tak, że to zniknie. Jeżeli na przykład w zeszłym roku to było niesamowite, że każdy mógł spróbować tej generatywnej strony sztucznej inteligencji,

Tego też życzę, żebyście zachowali do samego końca, mam nadzieję, że on jeszcze długo, długo, długo nie nastąpi, to właśnie podejście tego takiego zdrowego otwarcia na użytkowników, na feedback przede wszystkim. Ja jestem człowiekiem, który od lat wierzy, że informacja zwrotna to jest absolutnie złoto niewycenialne. Więc tego wam życzę i to też obiecuję sam od siebie dostarczyć. A tobie wytrwałości, bo masz naprawdę zadanie niełatwe i życzę ci, żebyś, nie wiem, nie chcę ryzykować stwierdzenia, że za 10 lat się spotkamy, jak już będziesz miała te 20 lat w operze i pogadamy o tym, że siądziemy sobie może tak w wirtualnej operze i pogadamy, aczkolwiek ładnie w sumie zabrzmiało. Ale życzę ci wszystkiego, co najlepsze, żebyś też na tej drodze swojej jako dyrektor produktu rozwijała się i też...

nie tylko spełniała oczekiwania klientów, ale też dawała ludziom przede wszystkim radość z tego, że tworzą ten produkt, bo myślę, że to jest potrzebne w takim obecnym biznesie do klienta skierowanym. Bardzo Ci dziękuję. Wcale bym się nie zdziwiła, jakbyśmy się spotkali za 10 lat. To nie jedna ja sama tworzę operę. Są tu cudowni ludzie i po prostu jako zespół mamy ochotę po prostu iść do przodu. Bardzo zachęcam oczywiście wszystkich do spróbowania Oper One i Ari. A przede wszystkim bardzo dziękuję Ci za rozmowę dzisiaj i za zaproszenie. Ja również dziękuję. Zachęcam Was oczywiście do spróbowania również pełną recenzję. Znajdziecie w odcinku poprzednim numer 321. Wsyłam w opisie do tego, który właśnie dobiega końca.

Jeżeli macie do mnie jeszcze jakieś pytania albo do zespołu Opery nadal, to oczywiście możecie je ciągle przekazywać w tym samym miejscu niezmiennie pod adresem boczemu nie.pl ukośnik zapytaj. Tam znajdziecie wygodny formularz, który to umożliwia. Ja obiecuję z tego miejsca się do nich odnieść albo skonsultować również z zespołem Opery, kiedy się Nie będę znał pełnej odpowiedzi. Bardzo jeszcze raz Asia dziękuję i do następnego razu. I ja robię Tobie również. Dzięki, cześć. Pamiętaj, że wszystkie rabaty, które wynegocjowałem dla Ciebie u partnerów i sponsorów tej audycji znajdziesz pod adresem boczemunie.pl ukośnik rabaty. Raz jeszcze, na koniec, żeby nie umknęło. Przypominam, zostaw Apple Podcast oraz na Spotify taką liczbę gwiazdek, jaką uznasz za stosowną.