Mentionsy Mentionsy
Radio Naukowe
Radio Naukowe

#314 Mrówki czy pszczoły? DEBATA Radia Naukowego | dr Michał Kolasa, dr Igor Siedlecki

19.08.2026 ·1 godz 23 min · 8 rozdziałów

Pszczoły potrafią przekazywać informacje za pomocą tańca i leczyć się sfermentowanym nektarem, a mrówki stosują zaawansowaną prewencję przeciwko zakażeniom (odkażają, ale też amputują uszkodzone kończyny!) oraz potrafią używać narzędzi: kamyków, patyczków, liści, a nawet gąbki. I mrówki, i pszczoły mają imponujące zdolności architektoniczne, społeczne i komunikacyjne. Czy da się ustalić, która grupa jest lepsza? Takiego karkołomnego zadania podejmujemy się w debacie Radia Naukowego.💛 https://patronite.pl/radionaukowe💸 https://suppi.pl/radionaukowe📖 https://wydawnictworn.pl/Mrówki reprezentuje dr Igor Siedlecki, biolog i myrmekolog z Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego, a pszczoły dr Michał Kolasa, biolog ewolucyjny, badacz pszczół i pszczelarz praktyk z Instytutu Zootechniki – Państwowego Instytutu Badawczego. Wiemy, że i mrówki, i pszczoły budują sobie do życia skomplikowane struktury.Spójrzmy jednak na ciekawe szczegóły. Tak jak ludzie, pszczoły lubią mieć w swoich gniazdach ciepło. – Co prawda nie ujarzmiły ognia, ale zwiększają temperaturę poprzez drganie swoich mięśni – opowiada dr Kolasa. Taka umiejętność przydaje się nie tylko w zimne noce. Kiedy gniazdo pszczół zaatakuje szerszeń, pszczoły skupiają się wokół niego i wytwarzają ciepło, które zabija napastnika: ścina mu białka i dosłownie go smaży.Mrówki mają bardzo wiele sposobów na budowę gniazda – jednym z ciekawszych jest na przykład klejenie. Larwa mrówki wytwarza lepką nić, a dorosła robotnica kieruje larwą tak, by nić skleiła ze sobą odpowiednio ułożone liście. Mrówki potrafią wyczuć, kiedy w gnieździe robi się nieświeżo. – Kiedy mrówka czuje, że jest za dużo dwutlenku węgla, decyduje się robić otwór – mówi dr Siedlecki.Życie w populacji o dużym zagęszczeniu uczy wszystkie gatunki ważnej kwestii: profilaktyki chorobowej. Mrówki wiedzą, z czego postawić mrowisko, żeby warunki do życia w nim były zdrowsze. – Jak mają możliwość, to zbierają i wbudowują w swoje gniazdo żywicę, bo ma silne właściwości przeciwgrzybicze, przeciwbakteryjne – tłumaczy dr Siedlecki. Bardzo sprawnie odkażają gniazdo i same siebie za pomocą kwasu mrówkowego. Potrafią też wyczuć i zlikwidować chore larwy czy poczwarki, by nie doszło do zakażenia całego gniazda. Pszczoły z kolei korzystają z propolisu, czyli substancji smolistych z pąków kwiatów. – Jest niebywale przydatny, ponieważ on ma działanie właściwie jak antybiotyk – mówi dr Kolasa. Pszczoły wyściełają ściany ula propolisem, dzięki czemu nie grożą im zakażenia bakteryjne. Zaklejają też propolisem stare plastry po innej rodzinie pszczół – dezynfekcja to podstawa profilaktyki!Debatę podzieliliśmy na bloki tematyczne:00:00 teasery i wstęp01:37 top 505:56 polityka rodzinna i rynek pracy18:03 nawigacja i komunikacja 31:16 edukacja42:20 medycyna52:00 architektura01:04:25 obronność01:12:31 wpływ na środowisko01:16:48 pytanie do oponentaKoniecznie dajcie znać, czy jesteście team pszczoły, czy team mrówki!Źródła grafik i wideo: https://docs.google.com/document/d/1_W6YB9Io5KaonyTQXHozmeCKPDvfSK2eiVWVBxoXZZQ/edit?usp=sharing

Introdukcja i top 5 faktów

Karolina Głowacka przedstawia debatę na temat mrówek i pszczoł, a uczestnicy podkreślają ich znaczenie dla człowieka i podkreślają ciekawe fakty dotyczące obu gatunków.

4:45
Polityka rodzinna i rynek pracy

Dr. Igor Siedlecki i dr. Michał Kolasa poruszają temat rodziny i pracy w kolonii pszczół miodnych i mrówek, podkreślając podobieństwa i różnice w organizacji społecznej.

3:02
Różnice w polityce rodzinnej

Dr. Michał Kolasa omawia różnice w polityce rodzinnej między pszczółmi a mrówkami, podkreślając rabunkową politykę rodzinna i systemy wyrzucania królowych.

2:53
Kasty i ewolucja

Dr. Michał Kolasa i dr. Igor Siedlecki poruszają temat kastowości w kolonii pszczół i mrówek, a także ewolucji i roli genów w wyznaczaniu roli osobników.

4:22
Komunikacja i nawigacja

Debata skupia się na komunikacji i nawigacji u mrówek i pszczoł, a szczególnie na ich sposobach znalezienia i komunikacji o źródłach pokarmu.

36:42
Architektura gniazda

Rozmowa skupia się na architekturze gniazda u mrówek i pszczół, podkreślając różnice i podobieństwa w budowaniu gniazda między tymi organizmami.

2:54
Konstrukcja gniazda i obronność

Rozmowa kontynuuje omówienie konstrukcji gniazda i obronnego zachowania obu gatunków, a także porównanie ich cech.

25:51
Mrówki i pszczoły - porównanie

Dr Michał Kolasa i dr Igor Siedlecki porównują zachowania i cechy mrówek i pszczoł, podkreślając ich wspólną współpracę i różnorodność zachowań.

1:19

Rozdziały i streszczenia generowane automatycznie. Pełna transkrypcja nie jest publikowana — wyszukaj frazę, aby zobaczyć dopasowane fragmenty.