O nazwiskach Haba i Chaba

Dzień dobry Państwu. Dziś o nazwisku Chaba. Słów kilka chciałbym powiedzieć, bo takie otrzymałem pytanie. Która forma nazwiska? Być może Państwo słyszeli. Ja miałem koleżankę Chabę, pisaną przez Samocha w liceum, a kolegę Chabę, pisanego przez CH w szkole podstawowej. W związku z tym spotkałem obydwa warianty dzisiejszego pytania. Która forma jest poprawna? Pyta słuchaczka, bowiem tu miała pewne wątpliwości, kiedy zobaczyła wersję przez CH i przez samo H. Proszę Państwa, jeżeli chodzi o nazwisko, naturalne jest to, że obydwie formy są poprawne jako nazwiska, ale można dla obydwu również historycznie znaleźć uzasadnienie w etymologii.

Mianowicie, Chaba przez CH Pisana była wtedy, kiedy powstała od apelatywu, czyli nazwy pospolitej Chaba przez ch białe sukno, ale też bieda, ubóstwo, wychudzona szkapa, gwarowo Chaba, hab, haba, to też żebro, sucha gałość. I naturalnie Państwo już wiedzą z naszych programów o tym, że wiele wyrazów pospolitych dało początek nazwiskom. Najpierw jako przezwiska, potem jako nazwiska. I tak do współczesności, dlatego czasem mamy pewnego rodzaju skojarzenia, że nazwisko przypomina jakiś wyraz pospolity. Ale nazwisko Chaba, pisane przez Samocha, mogło mieć źródło słów niemiecki. Chaba, z niemieckiego Habe, posiadłość, własność i wtedy, jeżeli takie nazwisko przez samo H było zapisane, być może zostało powiązane z tym niemieckim Habe.

Posiadłość, własność przez samo H. Oczywiście mogło się jeszcze stać to w ten sposób, że nazwisko Chaba pisane przez CHH zostało błędnie napisane przez samo H Odwrotnie, a więc aż trzy drogi mogły się tutaj skrzyżować. Niemniej jednak, zarówno dla nazwiska Chaba przez samo H, jak i Chaba przez ch, znajdujemy uzasadnienie etymologiczne. Kiedyś jeszcze, dziś już rzadko, mogliśmy tworzyć pewne formacje żeńskie z sufiksem chabianka. Czyli Anka to była córka i Chabina, pani Chabina, żona. Wtedy tutaj to odróżnienie funkcjonowało. Dziś to już rzadkość, to jest pewnego rodzaju przestarzałe budowanie konstrukcji słowotwórczych.

W związku z tym, jeżeli chodzi jeszcze na koniec Odmianę, bo takie pytanie też dostałem, i mężczyzna, który się nazywa Chaba, i kobieta, która się nazywa Chaba. Niezależnie od tego, czy jest to przez CH, czy przez samo H, odmienia się wedle deklinacji żeńskiej. Janusz Chaba, Janusza Chaby, Beata Chaba, Beaty Chaby. I tutaj nie ma różnicy. Państwo Chabowie, nie Państwo Chaba, zostali zaproszeni na ślub, Państwo Chabowie, i zapraszamy Państwa Chabów na ślub, nie Państwa Chaba, bo to błąd. Pamiętajmy więc, że obydwie formy nazwiska Chaba są dopuszczalne, etymologicznie uzasadnione, a zarzutów żadnych co do zapisu mieć nie można i pytać, która forma lepsza, to pytanie nie jest zasadne w wypadku nazwisk.