Pełczyce w gminie Bogoria

To jest właśnie herb Hołobok, którym posługiwała się rodzina Lipnickich. Pochodząca z naszego Lipnika i z pobliskiej wioski Lipniczki, więc mocno osadzona w naszym regionie. I oni pojawiają się jako właściciele, ale tylko części naszych Pełczyc, przy czym trudno powiedzieć, których Pełczyc to dotyczy. Czy ówczesnych małych, czy wielkich. Jest to zapiska z 1508 roku, właśnie rejestr poborowy i one były niestety bardzo lakoniczne. To znaczy podawano tylko nazwy i podawano najczęściej bez imienia, chociaż zdarzało się, że imię też podawano.

I nazwisko właściciela oraz ile musiał ktoś zapłacić tego podatku od posiadanych przez siebie miejscowości. I w tym 1508 roku mamy taką zapiskę, że Lipnik Wielki i Lipnik Mały, Rynarczyce, tak to zapisano, oraz część Pełczyc, a także jeszcze części kilku innych wiosek. Wszystko to należało do Pawła Lipnickiego, który od całości Płacił siedem grzywien, więc to był taki jego podatek. Ale nie mamy informacji, czy dotyczy to Pełczyc Wielkich, czy Pełczyc Małych, ponieważ pod spodem jest wzmianka również dotycząca części. Tam jest taki łaciński zwrot sortes i to dotyczy właśnie tego, że to było traktowane jako dział, jako część.

Czyli nie cała wioska. Podobnie jak w przypadku właśnie Pawła Lipnickiego jest wzmianka, że Pełczyce należały częściowo do Elżbiety Krzesimowskiej i ona płaciła, nie tylko z Pełczyc, ale z kilku jeszcze innych wymienionych miejscowości, jedną grzywnę i 12 groszy. Taki miała podatek. Ja tutaj znalazłem taką informację właśnie, że Elżbieta Krzesimowska była właścicielką Pełczyc Wielkich. No i to jest już interpretacja, ponieważ w zapisce nie ma informacji na temat, czy to są wielkie, czy małe Pełczyce. Podobnie jak w przypadku Pawła Lipnickiego. Jest mowa tylko sortes pelczycze, a więc może to być jedna albo druga miejscowość, trudno jednoznacznie powiedzieć.

Jeśli byśmy przyjęli za Janem Długoszem, że on najpierw charakteryzował Pełczyce małe, a później wielkie, Chronologicznie rzecz biorąc, że te małe były starsze, to tutaj moglibyśmy tak też przyjąć, mimo że nie ma tutaj żadnej wzmianki, czy to są małe czy wielkie, ale ponieważ pierwsze należały do Lipnickiego, więc mogły to być te małe, tak jak u Długosza, najpierw małe. A ponieważ drugie do Krzesimowskiej, więc to mogłyby być te wielkie. Ale no, gdybyśmy się literalnie trzymali tego, co zapisano, To możemy powiedzieć, że nie mamy żadnych podstaw do tego, żeby mówić o wielkich albo małych w tym przypadku. Natomiast rzeczywiście tak jest, że w przestrzeni publicznej pojawiają się takie wzmianki, ale to są oczywiście już interpretacje.

Choć z drugiej strony też nie ulega wątpliwości, że zarówno w przypadku Pawła Lipnickiego, tego herbu Hołobok, jak i Elżbiety Krzesimowskiej nie podano tutaj jej herbu. Wiadomo, że to były osoby szlachetnie urodzone, ponieważ tam jest informacja N z kropeczką N, czyli nobilis, a więc szlachetnie urodzona osoba. Ale widzimy tu już to rozdrobnienie, że nie podano w tym rejestrze pozostałych części A kiedy sięgniemy po inny rejestr, który 70 lat później powstał, w 1578 roku, no to już to rozdrobnienie rzeczywiście jest widoczne w dokumentacji. I widać wyraźnie, że wioska była podzielona między wielu różnych właścicieli. No właśnie i to rozdrobnienie nam się pojawia zarówno w tym rejestrze poborowym XVI-wiecznym, później jeszcze przejdziemy do kolejnego, ale tu właśnie w tych latach już widać, że tych właścicieli było kilku.

I to są informacje dotyczące właśnie tego rozdrobnienia Pełczyc Małych. A inaczej sytuacja wygląda, gdy mówimy o Pełczycach Wielkich, czyli tych, które później zwano Górnymi, czyli tych bliżej Bogorii leżących. Ponieważ, no i tutaj też widzę w różnych wzmiankach, że nie wspomina się o istotnej zapisce dotyczącej właściciela Pełczyc Wielkich, Którym był Jakub Lipnicki i to jest właśnie zapewne potomek Pawła Lipnickiego, herbu Hołobok, który miał jednego poddanego kmiecia siedzącego na jednym całym łanie i od niego płacił podatek. Natomiast łaciński skrót jest tu niezwykle ważny, jak wspominamy, pomijany bardzo często, ponieważ jest tutaj taka zapiska REW z kropeczką na końcu.

Ref, czyli właścicielem jest ktoś, kto przy tym skrócie, gdybyśmy chcieli to w całości zapisać, byłby zapisany tak, reverendus dominus, czyli czcigodny ksiądz, wielebny ksiądz. Dlatego taka wzmianka ref oznacza zawsze duchownego. I w związku z tym to jest istotna wiadomość, ponieważ kiedy szukalibyśmy informacji o księdzu Jakubie Lipnickim, no to znajdziemy takie wzmianki z tamtego czasu. Między innymi wiemy, że on był proboszczem w Kazimierzy Wielkiej w 1558 roku, że był też proboszczem w podkrakowskich Czulicach w 1568 roku, ale też pełnił taką prestiżową funkcję burgrabiego zamku sandomierskiego.